Oddział Regionalny - instytucja rozpatrująca

Definicję instytucji rozpatrującej określa art. 41 rozporządzenia Rady EWG 574/72. Jest to instytucja, do której zgłoszono lub przekazano wniosek o świadczenie, zobowiązana do kierowania postępowaniem o jego przyznanie (m.in. zobowiązana do przekazania poszczególnym instytucjom właściwym państw członkowskich, w których wnioskodawca był ubezpieczony, wniosków o świadczenie, tak aby mogły one równocześnie, bezzwłocznie rozpatrzyć wniosek).

Wyznaczony oddział regionalny KRUS pełni rolę instytucji rozpatrującej, w przypadku gdy:

• wnioskodawca ma miejsce zamieszkania w Polsce i legitymuje się – jako ostatnim w Polsce - okresem ubezpieczenia społecznego rolników oraz okresami ubezpieczenia (zamieszkania) w innych państwach członkowskich,
• wnioskodawca ma miejsce zamieszkania za granicą w państwie, w którym nie przebył żadnych okresów ubezpieczenia, ale legitymuje się okresami ubezpieczenia lub zamieszkania w innych państwach członkowskich, w tym ostatnio przebytym w Polsce okresem ubezpieczenia społecznego rolników. W takim przypadku oddział regionalny KRUS, w możliwie jak najkrótszym czasie, do każdej instytucji właściwej, która uczestniczy w postępowaniu emerytalnym, przekaże następujące formularze:

• E-202
• E-207
• E-205

Informacje zawarte w powyższych formularzach zastępują w zasadzie przekazanie do tych instytucji dokumentów dowodowych. Z każdej instytucji właściwej państwa członkowskiego UE, do której zostały przekazane wymienione formularze, oddział regionalny KRUS powinien uzyskać formularz E-205, w którym zagraniczna instytucja ubezpieczeniowa potwierdzi „swoje” okresy ubezpieczenia (zamieszkania). Uzyskanie tego formularza z instytucji zagranicznej będzie podstawą do uwzględnienia okresów ubezpieczenia/zamieszkania za granicą przy ustalaniu prawa do krajowej emerytury.

Instytucja zagraniczna powinna również wraz decyzją w sprawie emerytury przekazać formularz E-210. Jeżeli w załatwianiu wniosku uczestniczy więcej niż jedna instytucja zagraniczna, to KRUS przekaże do wszystkich tych instytucji formularze E-205 i E-210, otrzymane z innych instytucji zagranicznych.

Po otrzymaniu ze wszystkich instytucji zagranicznych formularza E-210 wraz decyzjami – oddział regionalny KRUS przekaże do osoby zainteresowanej formularz E-211, do którego dołączy ostateczną decyzję w sprawie polskiej emerytury (decyzja uwzględniająca bądź nie – zagraniczne okresy ubezpieczenia) oraz decyzje wydane przez instytucje właściwe innych państw członkowskich. Instytucja rozpatrująca przekaże również takie zestawienie zbiorcze wszystkich decyzji do zainteresowanych instytucji zagranicznych.

Przekazanie do zainteresowanej osoby formularza E-211 rozpoczyna bieg odwołania od decyzji emerytalnej. Osoba niezadowolona z decyzji może bowiem odwołać się od niej na zasadach przewidzianych przez ustawodawstwo danego państwa członkowskiego. Każda decyzja w sprawie emerytury wskazuje środki odwoławcze i terminy ich wnoszenia, przewidziane przez narodowe ustawodawstwo. W przypadku polskiej emerytury, wnioskodawca w ciągu 30 dni od otrzymania decyzji emerytalnej ma możliwość złożenia odwołania do sądu - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Po tym czasie decyzja staje się prawomocna.

Jednocześnie wyznaczony oddział regionalny KRUS, również jako instytucja właściwa, ustala i ewentualnie wypłaca „swoją” emeryturę, najpierw w formie zaliczki – gdy wnioskodawca ma prawo do emerytury na podstawie tylko polskich okresów ubezpieczenia, a następnie emeryturę „unijną”, w wysokości której uwzględniono okresy ubezpieczenia za granicą (o ile jest ona korzystniejsza od emerytury „polskiej”).

Zakres zadań instytucji rozpatrującej jest szerszy niż instytucji właściwej, bowiem instytucja rozpatrująca - oprócz zadań przewidzianych dla instytucji właściwej (potwierdzanie okresów ubezpieczenia, rozpatrywanie prawa do emerytury i podejmowanie jej wypłaty) - kieruje postępowaniem emerytalnym, mającym na celu ustalenie prawa do emerytury przez wszystkie zainteresowane instytucje właściwe państw członkowskich, w których wnioskodawca był ubezpieczony.

W przypadku otrzymania wniosku o emeryturę i stwierdzenia, że wnioskodawca nie spełnia warunków wymaganych do przyznania polskiej emerytury w związku z niewystarczającym okresem ubezpieczenia w Polsce, instytucja rozpatrująca nakłada obowiązek wypłacenia emerytury o charakterze zaliczki na zagraniczną instytucję właściwą, która jako pierwsza poinformowała polską instytucję rozpatrującą o istnieniu prawa do emerytury z tytułu okresów przebytych wyłącznie na jej terytorium (art. 45 ust. 2 pkt.3 rozporządzenia 574/72). O powyższym instytucja rozpatrująca informuje pozostałe zagraniczne instytucje właściwe.

Przykład

Wnioskodawca zamieszkały w Polsce zgłosił wniosek o emeryturę. Zainteresowany legitymuje się następującymi okresami ubezpieczenia:

• w Polsce – 5 lat ubezpieczenia społecznego rolników,
• Austrii – 15 lat zatrudnienia (okres przebyty jako ostatni w innym państwie członkowskim),
• w Wielkiej Brytanii – 15 lat zatrudnienia.

Pełniący rolę instytucji rozpatrującej Oddział Regionalny KRUS w Warszawie stwierdza, że zainteresowany nie spełnia prawa do emerytury rolniczej wyłącznie na podstawie ustawodawstwa polskiego (brak wymaganych 25 lat ubezpieczenia). OR KRUS nie wyda decyzji odmawiającej prawa do emerytury, lecz zawiadomi zainteresowanego, że nie posiada on wystarczających okresów ubezpieczenia w Polsce i w związku z tym nie przysługuje mu prawo do emerytury rolniczej. Jednocześnie poinformuje, że postępowanie o emeryturę zostanie wznowione po otrzymaniu przez wszystkie zagraniczne instytucje formularza (E 205) potwierdzającego zagraniczne okresy ubezpieczenia (zamieszkania).

Wniosek o emeryturę E-202 PL wraz formularzem E-205 PL i E-207 PL - OR KRUS w Warszawie przekaże do austriackiej i angielskiej instytucji właściwej, w celu ustalenia prawa do emerytury i przekazania z tych instytucji formularzy E-205. Austriacka instytucja właściwa jako pierwsza poinformowała OR KRUS w Warszawie o istnieniu prawa do austriackiej emerytury z tytułu okresów ubezpieczenia przebytych wyłącznie w Austrii. Na podstawie uzyskanej informacji OR KRUS w Warszawie powiadomi austriacką instytucję właściwą o obowiązku dokonania wypłaty emerytury o charakterze zaliczki. O powyższym OR KRUS w Warszawie powiadomi również angielską instytucję właściwą.

W przypadku gdy instytucja rozpatrująca stwierdzi, że żadna z instytucji właściwych nie ma podstaw do wypłacenia wnioskodawcy emerytury o charakterze zaliczki z tytułu okresów ubezpieczenia (zamieszkania) przebytych wyłącznie na swoim terytorium, instytucja rozpatrująca wypłaci emeryturę o charakterze zaliczkowym w wysokości zbliżonej do wysokości emerytury, obliczonej według zasady pro-rata (art. 45 ust. 5 rozporządzenia 574/74).

Przykład

Osoba zamieszkała w Polsce składa wniosek o emeryturę rolniczą. Wnioskodawca legitymuje się następującymi okresami ubezpieczenia:

- w Polsce 20 lat ubezpieczenia społecznego rolników,
- w Austrii - 4 lata (ostatni okres zatrudnienia za granicą),
- w Hiszpanii – 4 lata.

W żadnym z państw członkowskich wnioskodawca nie spełnia prawa do emerytury (brak wymaganych „własnych okresów ubezpieczenia”). Oddział Regionalny KRUS wypłaci emeryturę zaliczkową w wysokości zbliżonej do wysokości emerytury obliczonej wg zasady pro rata. W tym celu OR KRUS w Warszawie ustali teoretyczną wysokość emerytury rolniczej w oparciu o zsumowanie okresów ubezpieczenia w Polsce, Austrii i Hiszpanii, a następnie obliczy rzeczywistą wysokość emerytury rolniczej w wysokości proporcjonalnej do okresów przebytych wyłącznie w Polsce w stosunku do okresów ubezpieczenia przebytych we wszystkich państwach członkowskich (emerytura teoretyczna x 20/28).