Wyszukiwanie

Dzisiaj jest

Prawo pierwotne  

Wszystkie traktaty stanowiące Unię Europejską, ustanawiające Wspólnotę Europejską, traktaty rewizyjne (m.in. Jednolity Akt Europejski, Traktat z Maastricht, Traktat z Amsterdamu, Traktat z Nicei), traktaty o przystąpieniu nowych państw, protokoły załączone do wymienionych traktatów i ogólne zasady prawa wspólnotowego. Pierwszeństwo prawa pierwotnego dotyczy wszystkich aktów prawa krajowego, łącznie z konstytucją państwa członkowskiego. Prawo krajowe państw członkowskich musi uwzględniać wszelkie następstwa mocy wiążącej prawa pierwotnego, w szczególności okoliczność, że możliwość powoływania się przez osoby fizyczne i prawne na normy prawa pierwotnego i jego pierwszeństwo wobec prawa krajowego stanowi jedynie "gwarancje minimum" skuteczności prawa pierwotnego. W szczególności, jeżeli przepisy prawa krajowego pozostają w sprzeczności z prawem pierwotnym, należy je uchylić lub odpowiednio zmienić, i dostosować do wymogów prawa pierwotnego, zgodnie z regułami prawa krajowego.

"Prawo wynikające z Traktatu, będącego niezależnym źródłem prawa, nie może być z samej swej natury uchylone przez prawo wewnętrzne, niezależnie od jego rangi, bez podważania jego charakteru jako prawa wspólnotowego i bez poddawania w wątpliwość podstaw prawnych Wspólnoty. W związku z tym ważność środków Wspólnoty i ich skuteczność w prawie wewnętrznym nie może być podważana poprzez stwierdzenia, iż jest ono rzekomo przeciwne prawom podstawowym sformułowanym w konstytucji państwa członkowskiego czy też zasadom jego konstytucyjnej struktury."
Żródło: www.debata.ukie.gov.pl

Prawo międzynarodowe a polityka społeczna  

Państwa członkowskie Wspólnoty Europejskiej są zobowiązane do stosowania międzynarodowych aktów prawych regulujących problematykę społeczną:

• Powszechnej Deklaracji Praw człowieka ONZ z 10.XII.1948r.,
• Europejskiej Konwencji Praw Człowieka Rady Europy z 4.XI.1950r.,
• Europejskiej Karty Społecznej Rady Europy z 18.X.1961r.,
• Paktów Praw Człowieka ONZ z 16.XII.1966r.,
• Konwencji o Prawach Dziecka ONZ z 20.XI.1989r.,
• Konwencji i Zaleceń Międzynarodowej Organizacji Pracy.  

Zabezpieczenie społeczne

Podstawowe potrzeby społeczne obywateli, uznane przez Międzynarodową Organizację Pracy za minimum świadczeń gwarantowanych przez państwo:

1. w razie choroby i macierzyństwa,
2. na wypadek inwalidztwa, włącznie ze służącymi zachowaniu lub zwiększeniu zdolności do pracy,
3. rodzinnych,
4. w razie starości,
5. w razie śmierci żywiciela,
6. w razie bezrobocia,
7. z tytułu wypadku przy pracy i choroby zawodowej,
8. z tytułu śmierci.  

Koordynacja zabezpieczenia społecznego 

Mechanizmy prawne umożliwiające współistnienie i łączność wewnętrznych systemów zabezpieczenia społecznego poszczególnych państw członkowskich Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii. Koordynacja gwarantuje, że stosowanie różnych praw krajowych nie będzie miało niekorzystnych skutków dla osób, które przemieszczają się w obrębie Wspólnoty. Osoby te nie powinny znaleźć się w warunkach gorszych ani lepszych niż osoby, które całe życie mieszkały i pracowały w tym samym kraju.

Podstawowymi aktami prawnymi w zakresie zabezpieczenia społecznego w UE/EOG/Szwajcarii są:

• Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników, osób pracujących na własny rachunek i członków ich rodzin przemieszczających się w obrębie Wspólnoty (Dz. Urz. WE L 149 z 5.07.1971 r. z późn. zm.),
• Rozporządzenie Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady nr 1408/71/EWG w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników, osób pracujących na własny rachunek i członków ich rodzin przemieszczających się w obrębie Wspólnoty (Dz. Urz. WE L 74 z 27.03.1972 r. z późn. zm.),
• Rozporządzenie Rady (WE) nr 859/2003 z dnia 14 maja 2003 r., rozszerzające przepisy Rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 i Rozporządzenia (EWG) nr 574/72 na obywateli państw trzecich, którzy nie są jeszcze objęci tymi przepisami wyłącznie ze względu na ich obywatelstwo (Dz. Urz. WE L 124 z 20.05.2003 r. z późn. zm.).

Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 i nr 574/72 obowiązują w państwach członkowskich Unii Europejskiej, w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz w Szwajcarii.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 859/2003 obowiązuje w państwach członkowskich Unii Europejskiej z wyjątkiem Danii.  


Zasady koordynacji  

Cztery podstawowe zasady, na których oparte zostały Rozporządzenia wspólnotowe:  

1) Zasada jedności stosowanego ustawodawstwa
Zgodnie z tą zasadą, osoba przemieszczająca się po terytorium kilku państw UE/EOG/Szwajcarii podlega ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego. Przyjęto ogólną zasadę, że stosuje się ustawodawstwo tego państwa, na którego terytorium dana osoba jest zatrudniona lub prowadzi działalność na własny rachunek. 

2) Zasada równego traktowania 
Zgodnie z nią, obywatele państw członkowskich mieszkający na terenie innego państwa członkowskiego mają takie same prawa i obowiązki jak obywatele tego państwa. Zasada ta zabrania wszelkiej dyskryminacji, w tym związanej z przynależnością państwową oraz płcią. Ustalenie różnego wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn nie jest dyskryminacją w myśl prawa unijnego.

3) Zasada sumowania okresów ubezpieczenia, zatrudnienia, zamieszkania 
W myśl tej zasady przy ustalaniu prawa i ustalaniu wysokości świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego przysługujących na podstawie ustawodawstwa jednego państwa członkowskiego uwzględnia się - w razie potrzeby - okresy ubezpieczenia zatrudnienia lub zamieszkania przebyte zgodnie z ustawodawstwem innego państwa członkowskiego (o ile okresy te nie pokrywają się).

Gdyby nie ta zasada, to osoba która pracowała w kilku państwach członkowskich, mimo wieloletniego okresu ubezpieczenia mogłaby nie otrzymać prawa do emerytury w sytuacji, gdyby staż pracy w poszczególnych państwach był na tyle krótki, że nie dawałby prawa do emerytury w danym państwie. Zasada sumowania okresów oznacza, że przebyte w poszczególnych krajach UE/EOG/Szwajcarii okresy nie przepadną.

KRUS jako polska instytucja właściwa w odniesieniu do rolników (domowników), ustalając uprawnienia do świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników, jest zobowiązana uwzględniać okresy ubezpieczenia, zatrudnienia lub zamieszkania przebyte w innych krajach członkowskich.  

4) Zasada zachowania praw nabytych  
Zasada ta gwarantuje osobom przemieszczającym się we Wspólnocie utrzymanie nabytych lub będących w trakcie nabywania praw i korzyści. Zgodnie z tą zasadą świadczenia nie mogą ulec zmniejszeniu, zmianie, zawieszeniu, zniesieniu lub przepadkowi z tego tylko powodu, że osoba do nich uprawniona zamieszkuje w innym państwie członkowskim niż to, w którym znajduje się instytucja zobowiązana do wypłaty świadczeń.

Zasada zachowania praw nabytych umożliwia dokonywanie transferu świadczeń do innego państwa członkowskiego.

Zgodnie z tą zasadą KRUS jest zobowiązana do przekazywania świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników osobom zamieszkującym w innych krajach UE/EOG/Szwajcarii.  


Władza właściwa

W odniesieniu do każdego państwa członkowskiego pojęcie to oznacza ministra, ministrów lub inną odpowiednią władzę państwową. W Polsce władzą właściwą dla stosowania właściwego ustawodawstwa oraz w zakresie: świadczeń emerytalno-rentowych, świadczeń pieniężnych, w razie choroby i macierzyństwa, świadczeń rodzinnych, poszukiwania pracy i bezrobocia, jest minister właściwy ds. zabezpieczenia społecznego, tj. Minister Pracy i Polityki Społecznej, a w zakresie rzeczowych świadczeń leczniczych - Minister Zdrowia. Władze właściwe mogą wyznaczyć instytucje łącznikowe, upoważnione do bezpośredniego komunikowania się ze sobą.  

Instytucja łącznikowa 

Instytucja zapewniająca koordynację i informację między instytucjami państw UE/EOG/Szwajcarii w zakresie zabezpieczenia społecznego, uczestnicząca w stosowaniu rozporządzeń unijnych oraz w informowaniu zainteresowanych odnośnie praw i obowiązków z nich wynikających. W Polsce funkcję instytucji łącznikowych w zakresie ubezpieczeń społecznych pełni:

• Centrala Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (odnośnie ubezpieczenia w systemie powszechnym),
• Centrala Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (odnośnie ubezpieczenia społecznego rolników). 

Instytucja właściwa  

Jest to instytucja:

• w której zainteresowany jest ubezpieczony w chwili składania wniosku o świadczenie, lub
• od której zainteresowany ma prawo uzyskać świadczenie lub w której miałby prawo do uzyskania świadczeń, gdyby on sam lub członkowie jego rodziny zamieszkiwali na terytorium państwa członkowskiego, w którym znajduje się ta instytucja, lub
• określona przez właściwą władzę państwa członkowskiego. 

Instytucja miejsca zamieszkania  i instytucja miejsca pobytu

Instytucja właściwa do udzielania świadczeń w miejscu zamieszkania zainteresowanego lub instytucja właściwa do udzielania świadczeń w miejscu pobytu zainteresowanego zgodnie ze stosowanym przez nią ustawodawstwem, bądź - jeżeli taka instytucja nie istnieje - instytucja wyznaczona przez właściwą władzę danego państwa członkowskiego.

Funkcje instytucji właściwej do ustalania ustawodawstwa właściwego w odniesieniu do osób prowadzących działalność rolniczą na terenie Polski, a podejmujących pracę najemną lub wykonywanie pracy na własny rachunek na terenie innego państwa członkowskiego, pełnią terenowe jednostki organizacyjne ZUS. W przedmiotowym zakresie z jednostkami ZUS współpracują wszystkie jednostki terenowe KRUS.

W zakresie emerytur rolniczych, rent inwalidzkich rolniczych, rent rodzinnych i zasiłków pogrzebowych po emerytach i rencistach oraz członkach ich rodzin, do których mają zastosowanie przepisy Rozporządzeń 1408/71 i 574/72, rolę instytucji właściwej pełnią tylko niektóre upoważnione Oddziały Regionalne KRUS, wymienione w Zarządzeniu Prezesa KRUS Nr 12 z dnia 27 lutego 2004 roku w sprawie realizacji zadań KRUS z zakresu ubezpieczenia społecznego rolników, wynikających z przystąpienia Polski do Unii Europejskiej.


Instytucja rozpatrująca  

Instytucja, do której zgłoszono lub przekazano wniosek o świadczenie, zobowiązana do kierowania postępowaniem o jego przyznanie (m.in. do przekazania wszystkim zagranicznym instytucjom właściwym wniosków o świadczenie, tak aby wnioski te mogły być rozpatrzone równocześnie i bezzwłocznie przez te instytucje).

Wyznaczone oddziały regionalne KRUS pełnią rolę instytucji rozpatrującej, gdy:

• wnioskodawca ma miejsce zamieszkania w Polsce i legitymuje się – jako ostatnimi – okresami ubezpieczenia społecznego rolników w Polsce oraz ubezpieczenia, zatrudnienia lub zamieszkania przebytymi w jednym lub kilku państwach członkowskich UE, EOG lub Szwajcarii,
• wnioskodawca ma miejsce zamieszkania za granicą w państwie, którego ustawodawstwu nie podlegał, ale legitymuje się okresami ubezpieczenia lub zamieszkania przebytymi w innych państwach członkowskich, w tym ostatnio okresami ubezpieczenia społecznego rolników w Polsce.  

Okresy ubezpieczenia 

Okresy składkowe lub okresy zatrudnienia albo prowadzenia działalności na własny rachunek, jak określa je  lub uznaje za okresy ubezpieczenia ustawodawstwo, w ramach którego zostały spełnione lub uznane za spełnione, jak również wszelkie okresy zrównane, o ile są uznane przez dane ustawodawstwo za równorzędne z okresami ubezpieczenia. 


Okresy zatrudnienia lub  okresy prowadzenia działalności na własny rachunek

Okresy określone lub uznane przez ustawodawstwo, w ramach którego zostały spełnione oraz wszelkie okresy z nimi zrównane, o ile są one uznane przez to ustawodawstwo za równorzędne z okresami zatrudnienia lub okresami prowadzenia działalności na własny rachunek.  


Okresy zamieszkania

Okresy określone lub uznane za takie przez ustawodawstwo, w ramach którego zostały spełnione lub uznane za spełnione. 


Pro rata temporis  

Zgodnie z tą zasadą (z łac. "stosownie do upływu czasu") emerytura jest ustalana i wypłacana w wysokościach cząstkowych, wynikających z proporcji okresów ubezpieczenia (zatrudnienia, zamieszkania) przebytych w danym państwie członkowskim do łącznych okresów ubezpieczenia przebytych we wszystkich państwach członkowskich. Każde państwo oblicza wysokość emerytury zgodnie z wewnętrznym ustawodawstwem i wypłaca ją wyłącznie za okresy ubezpieczenia przebyte na jego terytorium. W efekcie przyznana emerytura składa się z "cząstek", np. z cząstki polskiej i "cząstki" przysługującej na podstawie ustawodawstwa innego państwa członkowskiego.

---

Zobacz także:

Instytucje właściwe KRUS

© KRUS Wszystkie prawa zastrzeżone