Zadania KRUS

Przy realizacji przepisów wspólnotowych o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w odniesieniu do rolników:

funkcje instytucji właściwej do ustalania ustawodawstwa właściwego od 1 maja 2010 r. obok ZUS pełni także KRUS, ale wyłącznie w stosunku do osób, które po podjęciu innej aktywności zawodowej na terytorium innego państwa członkowskiego nadal będą spełniać warunki do ubezpieczenia społecznego rolników, np. w sytuacji:

• podejmowania za granicą działalności na własny rachunek podobnej do działalności prowadzonej w Polsce - na podstawie art. 12 ust. 2 Rozporządzenia 883/2004,
• prowadzenia działalności rolniczej w Polsce i poza jej granicami (art. 13 ust. 2),
• prowadzenia działalności rolniczej i pozarolniczej w Polsce i działalności pozarolniczej poza jej granicami (art. 13 ust. 2),
• prowadzenia działalności rolniczej w Polsce i pozarolniczej za granicą (art. 13 ust. 2),
• zastosowania wyjątków od przepisów art. 11 do 15 na podstawie art. 16 Rozporządzenia 883/2004 w odniesieniu do osób, które pozostaną ubezpieczone w systemie rolniczym (w KRUS).

ZUS nadal potwierdza właściwe ustawodawstwo w stosunku do osób prowadzących działalność rolniczą, ale w następujących przypadkach:

1. Kiedy rolnik podejmie pracę podobną do działalności wykonywanej w Polsce lecz w charakterze pracownika najemnego - przy zastosowaniu art. 12 ust.2 Rozporządzenia 883/2004.
2. Kiedy rolnik prowadzący równocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą nie będzie spełniał warunków określonych w polskim prawie wewnętrznym do pozostania w systemie rolniczym - przy zastosowaniu art. 13 ust. 2 Rozporządzenia 883/2004.
3. Kiedy rolnik podjął pracę najemną lub działalność na własny rachunek w Islandii, Liechtensteinie, Norwegii Szwajcarii, gdzie zastosowanie ma nadal Rozporządzenie 1408/71.

Do 30.04.2010 r. funkcję instytucji właściwej w stosunku do wszystkich grup ubezpieczeniowych w tym również do rolników podejmujących pracę najemną lub wykonywanie pracy na własny rachunek na terenie państw członkowskich Unii Europejskiej oraz Norwegii, Islandii, Lichtensteinu i Szwajcarii, pełnił wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). W tym celu ZUS wydawał stosowny formularz E101, potwierdzający pozostawanie w polskim systemie ubezpieczeniowym.

• funkcje instytucji właściwych (i jednocześnie instytucji miejsca zamieszkania lub pobytu) w zakresie krótkoterminowych świadczeń pieniężnych z tytułu choroby i macierzyństwa oraz wypadku przy pracy rolniczej i rolniczej choroby zawodowej, zasiłków pogrzebowych po ubezpieczonych i członkach ich rodzin, do których mają zastosowanie ww. przepisy, pełnią oddziały regionalne i placówki terenowe;


• funkcje instytucji właściwych (instytucji miejsca zamieszkania – instytucji miejsca pobytu) w zakresie emerytur rolniczych, rent rolniczych z tytułu niezdolności do pracy, rent rodzinnych i zasiłków pogrzebowych po emerytach lub rencistach oraz członkach ich rodzin, do których mają zastosowanie powyższe przepisy - pełnią - we współpracy z instytucjami wskazanych niżej Państw - następujące jednostki terenowe KRUS:

Funkcje instytucji właściwych (i jednocześnie instytucji miejsca zamieszkania lub pobytu) w zakresie krótkoterminowych świadczeń pieniężnych z tytułu choroby i macierzyństwa oraz wypadków przy pracy rolniczej i rolniczych chorób zawodowych, zasiłków pogrzebowych po ubezpieczonych i członkach ich rodzin, do których mają zastosowanie przepisy określone na wstępie, pełnią wszystkie jednostki terenowe KRUS.

Do zadań instytucji właściwych należy:

1. wydawanie na wniosek rolnika lub innej zainteresowanej strony zaświadczeń dla potrzeb określania właściwego ustawodawstwa dla rolników którzy w związku z podjęciem pracy najemnej lub pracy na własny rachunek na terenie państw członkowskich Unii Europejskiej oraz Norwegii. Irlandii i Lichtensteinu, a także Szwajcarii;
2. wydawanie, na wniosek rolnika lub innej zainteresowanej strony zaświadczeń (formularzy) określających zastosowanie właściwego ustawodawstwa dla rolników, w związku z podjęciem przez nich pracy najemnej lub pracy na własny rachunek na terenie innych państw, na podstawie zawartych umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym – o ile postanowienia umów nie stanowią inaczej;
3. ustalanie prawa do polskich świadczeń pieniężnych, z uwzględnieniem okresów ubezpieczenia (zamieszkania) przebytych w państwach członkowskich UE/EOG/Szwajcarii;
4. potwierdzanie okresów ubezpieczenia społecznego rolników dla celów krótkoterminowych świadczeń pieniężnych oraz świadczeń emerytalno-rentowych, w tym potwierdzanie właściwych formularzy wynikających z przepisów wspólnotowych Unii Europejskiej oraz umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym;
5. prowadzenie postępowania wyjaśniającego, niezbędnego do prawidłowego wykonania przepisów wynikających z prawa Unii Europejskiej oraz umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym, pozostających w związku z uregulowaniami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników;
6. ustalanie prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego rolników;
7. obliczanie wysokości świadczeń ubezpieczenia społecznego rolników
8. wypłata świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego rolników. Transferu świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego rolników do państw członkowskich UE oraz Norwegii, Islandii, Lichtensteinu, a także Szwajcarii, a ponadto do instytucji innych państw na podstawie zawartych umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym, dokonują  pełniące funkcje instytucji właściwych, wskazane wyżej, oddziały regionalne KRUS i placówki terenowe.

Funkcje instytucji łącznikowej wykonuje Centrala KRUS we współpracy z władzą właściwą tj. Ministerstwem Pracy i Polityki Społecznej oraz z innymi polskimi i zagranicznymi instytucjami łącznikowymi i właściwymi.

Data ostatniej aktualizacji: 15 listopada 2010 r.

Porozumienie o współpracy pomiędzy ZUS i KRUS z dnia 04.10.2004 roku

 Porozumienie zmieniające Porozumienie z dnia 4.10.2004 r. z dnia 31.02.2007 r.