Partnerskie instytucje ubezpieczeń społecznych w Europie

Mutualité Sociale Agricole - MSA, Francja
Rolnicza Kasa Wzajemnej Pomocy Socjalnej

Francuska Rolnicza Kasa Wzajemnej Pomocy Socjalnej – Mutualité Sociale Agricole (MSA) jest pierwowzorem obowiązującego w Polsce od 1991 roku odrębnego ubezpieczenia społecznego rolników. MSA jako instytucja z tradycjami sięgającymi końca XIX wieku, w obecnym kształcie funkcjonuje w oparciu o prawo prywatne, na podstawie którego Parlament Francji zlecił jej realizację ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego dla pracowników i pracobiorców sektora rolniczego.

Status prawny MSA nie ogranicza jej kompetencji tylko do zagadnień ubezpieczeniowych, umożliwia również podejmowanie innych działań z zakresu pomocy socjalnej i społecznej pomimo istnienia we Francji szeregu instytucji i organizacji rządowych i pozarządowych, które głównie zajmują się tą problematyką.

Rolnicze "Kasy" -  francuska i polska -   podjęły formalną współpracę od podpisania 9 października 1992 r. we Francji „Porozumieniu w sprawie współpracy pomiędzy KRUS i MSA”. Tym samym wcześniejsze, bliskie relacje ich władz centralnych rozszerzono także na robocze współdziałanie pomiędzy 54 (spośród 78 funkcjonujących w strukturze MSA) kasami departamentalnymi a ich polskimi odpowiednikami w strukturze KRUS.

Jednym z ważniejszych efektów partnerskiej współpracy MSA z KRUS był realizowany w latach 2001-2003 pilotażowy program „Projekt 5. Miejscowości”, prowadzony pod patronatem i przy finansowym wsparciu Ministerstwa Rolnictwa, Leśnictwa i Rybołówstwa we Francji i we współpracy z Ambasadą Francji oraz przedstawicielstwem Unii Europejskiej. Ze strony KRUS w projekcie wzięły udział oddziały regionalne w Częstochowie, Kielcach, Lublinie, Siedlcach, Katowicach. Ich partnerami były: Kasa Departamentu Meurthe – et – Moselle et Vosges z siedzibą w Nancy, Kasa Departamentu Nord z siedzibą w Lille, Kasa Departamentu Maine et Loire z siedzibą w Angers, Kasa Departamentu Indre et Loire z siedzibą w Tour, Kasa Departamentu Creuse – Coréze z siedzibą w Tulle.

Merytoryczny zakres „Projektu 5. Miejscowości” obejmował rozpoznanie potrzeb ludności wiejskiej w podeszłym wieku, w tym ocenę skali wykluczenia społecznego na wsi, opracowanie i rozpowszechnienie kompleksowej informacji o świadczeniach z opieki zdrowotnej i socjalnej przysługującej osobom niepełnosprawnym i w podeszłym wieku, tworzenie i rozwijanie działalności senioralnych klubów środowiskowych, pomoc socjalną dla dzieci ze środowiska wiejskiego, doradztwo zawodowe dla rolników ubezpieczonych w KRUS, posiadających gospodarstwa do 5 ha, znajdujących się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Wyniki prac opublikowano w „Poradniku Dobrych Praktyk”. „Projekt 5. Miejscowości” zainspirował utworzenie w obrębie Unii Europejskiej wspólnej sieci rolniczych kas zabezpieczenia społecznego – ENASP.

Bundesverband der Landwirtschaftlichen Berufsgenossenschaften,  BLB - Niemcy
Niemiecka Federacja Rolniczych Stowarzyszeń Zawodowych

Przyjęcie KRUS do Sekcji Rolnictwa ISSA zainicjowało współpracę z BLB w Niemczech. Zainteresowanie  ubezpieczeniem społecznym rolników w Niemczech - oczywiste wobec sąsiedztwa z Polską, wiązało się również z faktem czerpania z naszej strony z doświadczeń systemu niemieckiego podczas tworzenia w początkach lat 90. ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Niemcy jako jedno z pierwszych państw na świecie dostrzegły zagrożenia zawodowe występujące w gospodarstwach rolnych. Pierwsze akty prawne dotyczące ochrony od wypadku i choroby w rolnictwie, obejmujące całą rodzinę rolnika, zostały wydane jeszcze w ubiegłym stuleciu.

Rolnicze stowarzyszenia zawodowe skupione w Federacji BLB z biegiem lat uzyskiwały nowe, godne naśladowania, kompetencje w dziedzinie ubezpieczeń i osłon socjalnych w rolnictwie.

SVB, Austria
Zakład Ubezpieczenia Społecznego dla Rolników

Austria jako jeden z pięciu „starych” krajów członkowskich Unii Europejskiej (poza Francją, Niemcami, Grecją i Finlandią) posiada wyodrębnioną instytucję ubezpieczenia społecznego dla rolników. Współpraca KRUS z austriackim SVB, podobnie jak z BLB z Niemiec, zaczęła się od wspólnej pracy w Sekcji Rolnictwa ISSA. Te kontakty oraz podobne ustawowe cele ułatwiły nawiązanie bliskich relacji, które sformalizowano podpisaniem umowy.

SVB spełnia oprócz zadań instytucji ubezpieczenia społecznego  także rolę Kasy Chorych dla rolników i członków ich rodzin. Sprawnie funkcjonujący w SVB system informatyczny zapewnia on-line pełną obsługę ubezpieczonych i świadczeniobiorców oraz informację o przebiegu ubezpieczenia w każdym oddziale SVB, bez względu na miejsce zamieszkania ubezpieczonego rolnika.

Składka płacona przez rolnika zależy od jego dochodu, odzwierciedlającego wielkość gospodarstwa, położenie i produkcję. Przeciętne gospodarstwo w Austrii ma powierzchnię 13,5 ha.

MELA, Finlandia
Zakład Ubezpieczenia Społecznego Rolników

Porozumienie o współdziałaniu Kasy z fińskim  odpowiednikiem - Zakładem Ubezpieczenia Społecznego Rolników MELA zostało podpisane w 2003 r.

MELA obejmuje ludność rolniczą odrębnym ubezpieczeniem emerytalno- rentowym, wypadkowym, rehabilitacyjnym i zdrowotnym. Wypłaca zasiłki krótkoterminowe, ale także prowadzi nadzór nad pomocą społeczną. Nadzór ogólny nad systemem sprawuje Ministerstwo Rolnictwa i Leśnictwa Finlandii.

SODRA, Litwa
Państwowy Zakład Ubezpieczenia Społecznego

Kontakty KRUS z litewską SODRĄ (odpowiednikiem ZUS)zostały nawiązane  podczas pierwszej Konferencji Krajów Nadbałtyckich w Kłajpedzie w 1992 r. Wzorując się na partnerskich relacjach z Mutualite Sociale Agricole, w październiku 1993 r. dodatkowo zostało popisane porozumienie pomiędzy KRUS a SODRĄ, odnawiane rokrocznie protokołem o współpracy.