KRUS - Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

Ubezpieczenia w Rolnictwie. Materiały i Studia. Nr 34/2009

Organizacja, ekonomika i problemy społeczne

Możliwości rozwojowe polskich gospodarstw rolnych

Wojciech Józwiak

 (...) Z krótkiej charakterystyki pewnej specyficznej grupy rodzimych gospodarstw rolnych wynika spostrzeżenie, ze nie można mówić o gospodarstwach rolnych w ogóle, nie podając jednocześnie ich produkcyjnej charakterystyki. Jeśli tego brakuje, trudno mieć pewność, czy jest to gospodarstwo czynne. Może mieć ono, na przykład, wygaszoną produkcję z myślą o przygotowywanej sprzedaży. Może być też gospodarstwem, którego grunty znajdują się w stanie tak zwanej gotowości produkcyjnej, po to, by móc korzystać z dopłat bezpośrednich, a może też być działką o powierzchni powyżej 1 ha, aby właściciel nie musiał płacić podatku od nieruchomości, a tylko tańszy podatek gruntowy. Żeby mieć pewność, iż gospodarstwo rolne prowadzi produkcję rolniczą, trzeba to podkreślić, podając jego produkcyjną charakterystykę. Dlatego właśnie mówi się o gospodarstwach produkujących na samozaopatrzenie, gospodarstwach towarowych, specjalistycznych, bądź wielkoobszarowych itd. ... (s. 5-17) 

Szacunek dochodów z gospodarstw rolnych w 2008 r., według parametrów rachunków makroekonomicznych dla rolnictwa z 3101.2009 r.

Lech Goraj

... Od roku przystąpienia Polski do Unii Europejskiej (2004 r.) rolnicy zostali objęci Wspólną Polityką Rolną. Wpływ programów WPR na sytuację dochodową rolników uwidocznił się w postaci 43,1% udziału dopłat do działalności operacyjnej w tworzeniu dochodu w 2007 r. Biorąc pod uwagę liczbę osób ubezpieczonych gospodarujących na obszarze 7 128 tys. ha przeliczeniowych użytków rolnych, kwota zrealizowanego dochodu z rodzinnego gospodarstwa rolnego przypadającego na osobę ubezpieczoną w KRUS wyniosła 9 577 zł. Stanowiła ona 44,4% średniej płacy netto w gospodarce narodowej. W 2007 roku dopłaty budżetowe do świadczeń z KRUS (rolnicze emerytury, renty, zasiłki pogrzebowe) wyniosły 13,3 mld zł. Odnosząc kwotę dotacji budżetowej do zasobów ziemi ustalono, że dotacja ta wyniosła 1 920 zł w przeliczeniu na jeden hektar przeliczeniowy użytków rolnych. Relacja kwoty zrealizowanego dochodu z rodzinnego gospodarstwa rolnego w przeliczeniu na 1 ha przeliczeniowy do kwoty dotacji budżetowej do świadczeń z KRUS stanowiła 100 do 87. Tak mała relacja pomiędzy wartością dochodu i kwotą dotacji do świadczeń z KRUS oznacza, że wartość dotacji niemal równała się kwocie dochodu zrealizowanego przez gospodarstwa rolników podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu. W 2007 r. kwota zrealizowanego dochodu łącznie z dopłatami do działalności operacyjnej, w gospodarstwach należących do rolników ubezpieczonych w KRUS była zaledwie o 2,0 mld zł wyższa, tj. o 14,7% od kwoty dopłat budżetowych do świadczeń z KRUS… (s. 18-37)

30 lat ubezpieczenia społecznego rolników – uwagi i refleksje

Wojciech Jagła

 (…) Dyskusja o konieczności reformy obowiązującego od 1991 roku ubezpieczenia społecznego rolników trwa w pełni. Często jest intensywna i emocjonalna, jak też - niestety - dość jednostronna. Ton nadają jej środowiska, które w powszechnym osądzie uchodzą za liberalne. To one mają inicjatywę, to one zgłaszają propozycje zmian. Zaś strona, która ma czy powinna reprezentować interesy ubezpieczonych rolników, jest bierna. Jeżeli już się wypowiada, to defensywnie ogranicza się do odpierania zarzutów i próbuje, zresztą bardzo rzadko, dezawuować niektóre skrajne inicjatywy zwolenników reformy. Sam zaś repertuar reformatorskich wniosków jest stosunkowo ubogi i ogranicza się do powielania tych samych pomysłów. Mianowicie, że rolnicy powinni być „wtłoczeni” w ramy tzw. systemu powszechnego. Dalej, że KRUS winien ulec likwidacji, a obsługę ubezpieczonych rolników należy powierzyć Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Najczęściej zaś wypowiedzi tzw. kompetentnych osób i doniesienia prasowe dotyczą zmian w zasadach finansowania systemu emerytalno-rentowego rolników. Jeżeli chodzi o stronę merytoryczną tych wniosków, to reprezentują wąsko pojęty interes finansów publicznych, obliczony na doraźne korzyści budżetowe. Nie bierze się na ogół pod uwagę złożonej sytuacji finansowej indywidualnych rolników. Niektóre pomysły ocierają się o demagogię, inne zaś są całkowicie nierealne … (s. 37-55)

Jeszcze o historii rolniczych emerytur

Andrzej Kaczorowski

Wydawać by się mogło, że wiedza o genezie systemu ubezpieczeń społecznych rolników w PRL w 30 lat po jego wprowadzeniu w życie jest już wystarczająca, zwłaszcza że Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dwukrotnie urządzała konferencje naukowe (w 1993 i 1998 r.), podczas których kwestia ta również była prezentowana i dyskutowana. Trzeba jednak pamiętać, że w zasadzie były to dopiero pierwsze poważniejsze wystąpienia dotyczące tego tematu, tak więc sformułowany wówczas postulat kontynuowania badań historycznych wcale nie stracił na swej aktualności. W minionym 10-leciu nie powstała wprawdzie żadna nowa praca zajmująca się tym zagadnieniem, pojawiły się natomiast różnego rodzaju publikacje o charakterze źródłowym, ujawniające nieznane dotąd lub słabo udokumentowane fakty i okoliczności z lat siedemdziesiątych XX w. … (s. 56-64)

Ochrona zdrowia i rehabilitacja w rolnictwie

Efekty działalności Centrum Rehabilitacji Rolników w Horyńcu Zdroju pod kierunkiem Dyrektora Jana Stycznia

Kazimierz Kosiniak-Kamysz, Krzysztof Woźny

(...) Materialna sfera osiągnięć dyrektora Jana Stycznia jest bardzo rozległa i trudno ją w szczegółach omówić, ale należy podkreślić przynajmniej te, które tworzą właściwy wizerunek CRR KRUS w Horyńcu Zdroju, którego dynamiczny rozwój następował pod jego skutecznymi rządami w okresie 12 lat jego pracy w Centrum... (s. 65-70)

Rozpoznanie i sposoby ograniczania ryzyka chorób układu mięśniowo-szkieletowego, związanych z pracą w rolnictwie
Leszek Solecki

(…) Około 45% pracowników w Europie skarży się na pracę w sprawiających ból lub męczących pozycjach, a w 33% pracowników musi w pracy przenosić ciężkie ładunki. Choroby układu mięśniowo-szkieletowego (ang. MSD, musculoskeletal disorders) są najczęstszymi schorzeniami związanymi z pracą, występującymi w Europie i dotyczą milionów pracowników: 25-30% pracowników w całej UE 27 skarży się na bóle kręgosłupa lub bóle pleców, a 17-23% - na bóle mięśniowe ramion i nóg. Najwyższy wskaźnik zachorowań na MSD występuje w rolnictwie oraz budownictwie. (…) W Polsce według danych ZUS, około 15% przyczyn niezdolności do pracy ma związek z dolegliwościami układu mięśniowo-szkieletowego, co czyni ten typ choroby trzecią co do częstości przyczyną absencji chorobowej, tuż po chorobach układu krążenia (21%) oraz chorobach psychicznych (16%). Około 50% wcześniejszych emerytur (czy rent) spowodowanych jest przez patologiczne zmiany w obrębie kręgosłupa (…) (s. 71-78)

Ustawodawstwo i orzecznictwo

Dostęp do informacji o naborze kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska. Wybrane zagadnienia

Michał Bernaczyk

 Zgodnie z art. 59a ust. 1 u.s.r.: „nabór kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska pracy w Kasie jest otwarty i konkurencyjny”, a „informacje o kandydatach, którzy zgłosili się do naboru, stanowią informację publiczną w zakresie objętym wymaganiami określonymi w ogłoszeniu o naborze” (art. 59b u.s.r.). Specyfika tego rozwiązania polega na tym, że podmiot ogłaszający nabór, determinuje granice tej informacji poprzez treść wymogów postawionych publicznie w ogłoszeniu. Tego typu informacja jest sprawą publiczną „w znaczeniu formalnym”, ponieważ ustawodawca abstrahuje od treści informacji przyjmując, że wystarczy skierowanie tych informacji w związku z naborem. Można uznać, że informacje ujawnione w dokumentach prywatnych kandydatów, które zaświadczają, potwierdzają, uprawdopodobniają kwalifikacje lub fakty oczekiwane od kandydatów będą informacją publiczną, o ile korespondują z listą wymogów zawartą w ogłoszeniu. Treść takich dokumentów (w zakresie odnoszącym się do ogłoszonych wymagań) podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p., mimo że dokumenty prywatne „jako takie” nie podlegają udostępnieniu … (s.79-89)

Uchylenie, zmiana lub stwierdzenie nieważności ostatecznych decyzji dotyczących podlegania u.s.r. oraz składek na to ubezpieczenie społeczne

Andrzej Pędzierski

(…) Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników nie zawiera własnych regulacji dotyczących uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji w sprawach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników i składek na to ubezpieczenie oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne. Przepis art. 39 ust. 4 ustawy o u.s.r. stanowi jedynie, że w razie zmiany stanu faktycznego lub stanu prawnego, na podstawie którego wydano decyzję dotyczącą podlegania ubezpieczeniu społecznemu, wydaje się nową decyzję. Czyli w tym przypadku wydane decyzje nie podlegają uchyleniu czy zmianie. Nowe decyzje wydaje się tylko w razie zmiany stanu faktycznego dotyczącego rolników, mającego wpływ na podleganie ich ubezpieczeniu społecznemu lub w przypadku zmian stanu prawnego, które nastąpiły po uprawomocnieniu się wydanych decyzji ... (s. 90-97)

Kuriozalne orzeczenie TK. Glosa do wyroku trybunału Konstytucyjnego z dnia 18.07.2006 r., sygn. akt.: P/6/05
Wojciech Jaskuła

Glosowane orzeczenie zostało wydane z wniosku Sądu Okręgowego
w Koszalinie, który zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z następującym pytaniem prawnym: czy art. 5a ustawy o u.s.r., wprowadzony ustawą nowelizującą, w zakresie, w jakim zmienia warunki wyboru ubezpieczenia społecznego przez rolników prowadzących działalność gospodarczą, w okresie podlegania ubezpieczeniu w sposób uniemożliwiający dostosowanie się do nich osobom zainteresowanym, ze względu na wejście w życie znowelizowanego przepisu w trakcie roku podatkowego, jest zgodny z art. 2 i 7 Konstytucji.

Dokumentacja i statystyka
Elżbieta Bochińska

(…) W 2008 roku Rada Rolników odbyła 8 posiedzeń, na których podjęła 18 uchwał, dotyczących m. in.: wysokości składki na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w poszczególnych kwartałach, podwyższenia zasiłku chorobowego, opinii do projektu sprawozdania z działalności KRUS w 2007 r., projektu planu pracy Kasy na 2008 r., podjęcia niezbędnych działań związanych z przeciwstawieniem się występującym zagrożeniom dla obecnego systemu ubezpieczenia społecznego, projektu Statutu KRUS, wyrażenia opinii do projektu Statutu Funduszu Składkowego Ubezpieczenia Społecznego Rolników, propozycji wsparcia rolników poszkodowanych wskutek huraganu. Opiniowała projekty programów działania i planów finansowych Kasy, rozpatrywała sprawozdania z działalności Kasy i Funduszu Składkowego. Występowała do organów administracji państwowej o podjęcie określonych inicjatyw lub działań w sprawach związanych z ubezpieczeniem opiniując projekt ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników … (s 106-115)