Nr 4(12)2001

• Organizacja, ekonomika i problemy społeczne
  
  Marek Jarosław Hołubicki - Prezes KRUS
  W trosce o ulepszenie systemu ubezpieczenia społecznego rolników (Głos w dyskusji)
  System rolniczych ubezpieczeń społecznych nie może rozwijać się w kierunku wiernego naśladownictwa systemu pracowniczego. Trzeba być też świadomym, że obecne uwarunkowania zmuszają do weryfikacji niektórych zasad, w celu doprowadzenia do większej racjonalizacji wydatkowanych środków, większego niż dotychczas wpływu na przemiany strukturalne w rolnictwie, wreszcie dostosowania bądź przyjęcia nowych rozwiązań wprowadzonych reformą powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych i systemu ubezpieczeń zdrowotnych. Za potrzebą zmian systemowych przemawia również konieczność weryfikacji obowiązujących zasad opartych na formule równości składek i świadczeń niezależnie od kondycji prowadzonej działalności, z nieznacznym tylko ich zróżnicowaniem. System ubezpieczenia społecznego rolników musi być tak zreformowany, aby uwzględniał specyfikę środowiska wiejskiego; musi zatem pozostać systemem szczególnym, mającym charakter socjalny ze względu na uprawnienia, jakie nadaje ubezpieczonym. (s. 7-24)
  
  
• Ochrona zdrowia i rehabilitacja w rolnictwie
  
  dr Jadwiga Jastrzębska, prof. Jerzy Zagórski - Instytut Medycyny Wsi w Lublinie
  Zasady rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych u rolników indywidualnych
  W procedurze orzeczniczej w sprawie chorób zawodowych wyróżnia się trzy etapy: powzięcie podejrzenia o chorobie zawodowej, rozpoznanie i lekarskie orzeczenie o chorobie zawodowej, wydanie administracyjnej decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Rozporządzenie Rady Ministrów określa dla każdego z wymienionych etapów procedury orzeczniczej szczegółowe zasady postępowania oraz podmioty właściwe do podejmowania działań w tych sprawach. Cała procedura orzecznictwa w chorobach zawodowych - od etapu podejrzenia, poprzez orzeczenie lekarskie, do administracyjnego stwierdzenia choroby, ma swoją regulację prawną. Rzecz w tym, że obowiązujący w Polsce system orzecznictwa w sprawach chorób zawodowych nie jest dostosowany do objęcia nim rolników indywidualnych w zasadzie na żadnym z wymienionych etapów, gdyż Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych zostało wydane na podstawie Kodeksu Pracy, który rolników nie dotyczy. (s. 25-32)
  
  Zbigiew Serwański - gł. specjalista w Głównym Inspektoracie Pracy
  Z kart historii - bezpieczeństwo pracy w rolnictwie międzywojennym
  Do roku 1936 problem bezpieczeństwa pracy w rolnictwie na terenie odrodzonego Państwa Polskiego praktycznie "nie istniał", m.in. za przyczyną braku stosownych uregulowań prawnych. Wyjątkiem tu były tereny dawnego zaboru pruskiego, gdzie siłą rozpędu kontynuowano pewne rozwiązania prewencyjne wynikające z istniejącego tam przed I wojną światową systemu ubezpieczeń od wypadków przy pracy, powstałego jeszcze za czasów Bismarcka. Dodać trzeba, że w zakładach przetwórstwa rolnego, takich jak młyny, gorzelnie, olejarnie, a także w tartakach należących do gospodarstw rolnych (majątków ziemskich) nadzór nad warunkami pracy sprawowany był przez Państwową Inspekcję Pracy). Jednocześnie wielu bardziej świadomych zarządców i właścicieli gospodarstw rolnych podejmowało we własnym zakresie pewne przedsięwzięcia mające zapobiegać wypadkom przy pracy. )s. 33-42)
  
  
• Ustawodawstwo i orzecznictwo prof. Paweł Czechowski - kierownik Zakładu Prawa Rolnego -Wydział Prawa i Administracji UW
  Pozycja prawna Funduszu Składkowego w świetle nowelizacji ustawy o finansach publicznych
  Ustawodawca, pomimo iż określił wzajemne związki organizacyjne, materialno-prawne oraz funkcjonalne pomiędzy KRUS i Funduszem Składkowym, to od strony formalno-prawnej nie dokonał połączenia tych podmiotów w jedną strukturę prawną. W istocie mamy do czynienia z dwoma odrębnymi podmiotami organizacyjnymi, posiadającymi odrębny status prawny, z których jeden (KRUS) jest centralnym organem administracji państwowej, a drugi (Fundusz Składkowy) jest osobą prawną typu fundacyjnego. (s. 43-47)
  
  Marian Kozłowski - dyr. Oddziału Regionalnego w Chełmie
  KRUS w postępowaniu upadłościowym przedsiębiorcy
  Nie można ogłosić upadłości rolnika (osoby fizycznej) prowadzącego wyłącznie gospodarstwo rolne; można natomiast od 01.01.1997 r. ogłosić upadłość rolnika (osoby fizycznej) prowadzącego jednocześnie zaewidencjonowaną (od 01.01.2002 r. zarejestrowaną w Krajowym Rejestrze Sądowym) pozarolniczą działalność gospodarczą. (s 48-60)
  
  Ewa Jaworska- Spičak - gł. specjalista w Biurze Świadczeń Centrali KRUS
  Świadczenia nienależne
  KRUS, ujawniając pobrane przez świadczeniobiorcę nienależne świadczenie z jego winy, wydaje decyzję o żądaniu zwrotu świadczenia, z tym że zwrot taki jest możliwy tylko za okres trzech lat, a nadpłata za okres dłuższy niż 3 lata podlega odpisaniu. Organ rentowy KRUS może więc potrącać kwoty nienależnie pobranych świadczeń ze świadczeń bieżących, z uwzględnieniem kwot wolnych od potrąceń określonych w art. 140 i 141 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o e. i r. z FUS, a od osób nie uprawnionych do dalszego pobierania świadczenia - w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast w sytuacji, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że świadczeniobiorca pobrał nienależne świadczenie na podstawie fałszywych dokumentów, niezależnie od żądania zwrotu nadpłaconej kwoty oddział zawiadamia organy ścigania. (s. 61-66)
  
  Igor Sadowski
  Wykaz wybranych aktów prawnych związanych z działalnością KRUS
  Autor omawia najważniejsze akty prawne z II półrocza 2001 r., w tym m.in.: ustawę o przeznaczaniu gruntów rolnych do zalesienia, ustawę o szczególnych rozwiązaniach prawnych związanych z usuwaniem skutków powodzi z lipca i sierpnia 2001 r., zmiany do ustawy o zamówieniach publicznych oraz do ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym.(s. 67-81)
  
  
• Ubezpieczenia na świecie
  
  mgr Marek Jarosław Hołubicki
  Stan obecny oraz przyszłość Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dla rolników w Austrii -- rozmowa z dr Josefem Kandlhoferem - Dyrektorem. Generalnym SVB
  W 1974 roku rolnicze zabezpieczenie socjalne uległo całkowitej restrukturyzacji. Samodzielnie dotychczas funkcjonujący przedstawiciele zabezpieczenia socjalnego stworzyli jedno przedstawicielstwo ubezpieczeniowe, które zaczęło funkcjonować pod nazwą Zakład Ubezpieczeń Społecznych dla Rolników (SVB). Przejął on zadania z zakresu ubezpieczeń chorobowych, wypadkowych i emerytalnych. Dzięki temu rolnicy stali się grupą bardziej uprzywilejowaną w stosunku do innych grup zawodowych, jeśli chodzi o przysługujące im prawa socjalne, a więc m.in. o doradztwo z zakresu spraw socjalnych i ubezpieczeniowych, opiekę nad klientem. Rolnicy mogą korzystać z wszelkiej przysługującej im opieki medycznej, stosować odpowiednie środki lecznicze, przebywać w placówkach rehabilitacyjnych. (s. 82-90)
  
  Kazimierz Pątkowski - dyr. Biura Organizacyjno-Prawnego Centrali KRUS
  Reformy zabezpieczenia społecznego w Niemczech
  Reformy w ubezpieczeniu społecznym polegają prawie zawsze na dodatkowym obciążeniu kosztami społeczeństwa i wynikają z sytuacji ekonomicznej danego kraju oraz z polityki partii lub koalicji sprawującej władzę. Pomimo że Niemcy są nadal jednym z najbogatszych państw Europy i świata, to nie ominęła ich ogólnoświatowa recesja gospodarcza. Wysokie bezrobocie (około 10%) oraz wydłużenie życia nakłada większe obciążenia na płacących składki (pracowników, pracodawców i budżet państwa). Te czynniki wpłynęły na propozycję obniżenia emerytury bazowej z 70% na 64%. Całkowitej "przeróbce" ulegają renty inwalidzkie, które do tej pory przyznawane były tylko ze względu na stan zdrowia, ale również z powodu niemożności wejścia na rynek pracy. Od 2000 roku wprowadzono dwustopniową rentę. Pierwszy stopień wynika ze stanu zdrowia, drugi z ograniczenia zarobkowania. Wypłata świadczenia z drugiego stopnia jest jednak obniżona. Obniżka tego świadczenia może wynosić nawet ponad 10%.
  W związku z wydłużeniem się życia, państwo zachęca pracowników do prywatnych ubezpieczeń na starość i emerytur uzupełniających na szczeblu przedsiębiorstw, obniżając prawo do emerytury zakładowej z 10 na 5 lat pracy w danym przedsiębiorstwie. Renty wdowie wypłacane dożywotnio będą teraz świadczeniem okresowym (decydować będzie stan zdrowia beneficjentów), obniżonym z 60% na 55% kwoty bazowej. Innym polem, na którym rząd federalny poszukuje oszczędności, są tzw. Prace małego znaczenia, tj. prace, na które pracodawcy zawierają umowy zlecenia itp., od których nie są opłacane składki na ubezpieczenie społeczne. (s. 91-116)
  
  prof. Henryk Rafalski
  Kultura i tradycja samopomocy wzajemnej w Japonii
  W Japonii istnieje aktualnie pięć systemów obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, których podstawy prawno-organizacyjne stworzono w różnych latach. Trzy z nich podlegają formalnie i merytorycznie Ministerstwu Zdrowia i Opieki Społecznej, pozostałe dwa - Ministerstwu Pracy. Obejmują one zarówno pracowników najemnych i powoływanych do służby, jak i inne grupy zawodowe, dla których opracowano odrębne uregulowania ubezpieczeniowe (s.117-129).
  
  
• Dokumentacja i statystyka
  
  pod red. Kazimierza Daszewskiego
  Wymuszone przechodzenie z ubezpieczenia społecznego rolników do innego ubezpieczenia pozarolniczego i w podobnej skali - powroty, dotyczy corocznie około 100 000 osób, tj. ponad 7% wszystkich ubezpieczonych rolników. W warunkach, kiedy skala bezrobocia uniemożliwia emigrację znacznej liczby ludności wiejskiej do miast i kiedy zakłada się wielofunkcyjny rozwój terenów wiejskich, przepisy ubezpieczeniowe dotyczące rolników w zakresie ich ściśle dopełniającego charakteru nie odpowiadają obecnym potrzebom. System ubezpieczenia społecznego rolników powinien obejmować nie tylko osoby powiązane z gospodarstwami "czysto rolniczymi", jak ma to miejsce dziś, ale również osoby powiązane z gospodarstwami "głównie rolniczymi".
  (Raport ilustruje zestawienie o liczbie wydanych w latach 1996-2001 decyzji o podleganiu i ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników.) s. 164-165.
  
  Elżbieta Bochińska
  Wybrane kierunki działalności Rady Ubezpieczenia Społecznego Rolników w 2001 roku. (s.167 i nast.)

drukuj

powrót

aktualności | o Kasie | zadania ustawowe | struktura KRUS | świadczenia | ubezpieczenie społeczne | kontakt |