ZADANIA KRUS

A A A

Ustalanie wysokości emerytury rolniczej lub renty rolniczej

Emerytura rolnicza, renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy oraz renta rolnicza szkoleniowa składa się z części składkowej i części uzupełniającej.

Suma obu części stanowi pełną wysokość emerytury/renty. Dla każdej z tych części ustala się wskaźnik wymiaru.

Wskaźnik wymiaru jest to ustalona dla emerytury/renty liczba wyrażająca stały stosunek świadczenia emerytalno-rentowego (części składkowej/uzupełniającej) do emerytury podstawowej, z zaokrągleniem do drugiego miejsca po przecinku.

Część składkowa

Część składkową ustala się, przyjmując po 1% emerytury podstawowej (tj. najniższej emerytury pracowniczej) za każdy rok podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Do liczby tych lat dolicza się m.in. liczbę lat:

  1. podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od dnia 1 stycznia 1983 r. do dnia 31 grudnia 1990 r. - po 1% emerytury podstawowej za każdy rok (więcej niż 1% w przypadku  opłacenia rocznej składki wyższej niż 120% przeciętnej emerytury podstawowej w danym roku),
  2. prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie w okresie od dnia 1 lipca 1977 r. do dnia 31 grudnia 1982 r., za który była opłacana składka na Fundusz Emerytalny Rolników - po 1% emerytury podstawowej za każdy rok,
  3. prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w nim - bez podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu - po ukończeniu 16 roku życia, przypadających przed dniem 1 lipca 1977 r., jednak nie wcześniej niż 25 lat przed spełnieniem warunków nabycia prawa do emerytury rolniczej lub renty rolniczej - po 0,5% emerytury podstawowej za każdy rok (praktycznie ten przepis jest martwy od 1 lipca 2002 r.),ó
  4. podlegania innemu ubezpieczeniu (o ile z tego tytułu ubezpieczonemu nie przyznano emerytury lub renty na podstawie odrębnych przepisów), które przelicza się w wymiarze półtorakrotnym.

Okresów, o których mowa w pkt 4, nie uwzględnia się przy ustalaniu wysokości emerytury rolniczej (również emerytury tzw. "wcześniejszej") osobom urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. Zmiana ta została wprowadzona ustawą z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych i obowiązuje od 8 stycznia 2009 r.

Część uzupełniająca

Część uzupełniająca wynosi 95% emerytury podstawowej, jeżeli liczba lat przyjęta do ustalenia części składkowej jest mniejsza od 20. Za każdy pełny rok powyżej 20 lat przyjęty do części składkowej obniża się część uzupełniającą o 0,5% emerytury podstawowej.

Część uzupełniająca nie może wynosić mniej niż 85 % emerytury podstawowej, a suma części składkowej i części uzupełniającej nie może być niższa od emerytury podstawowej.

Wyjątek stanowi sytuacja, gdy rolnik nabywa prawo do emerytury rolniczej, tzw. "wcześniejszej". Wtedy część uzupełniającą zmniejsza się o 5% emerytury podstawowej za każdy pełny rok dzielący uprawnionego od powszechnego wieku emerytalnego. Tak ustaloną część uzupełniającą zwiększa się o 5% emerytury podstawowej po upływie każdego pełnego roku dzielącego uprawnionego od wieku emerytalnego.

Przykład 1

Rolnik, ur. 07.10.1948 r., przekazał w grudniu 2014 r. gospodarstwo rolne, a w marcu 2015 r. zgłosił wniosek o emeryturę rolniczą. Zainteresowany udowodnił następujące okresy ubezpieczenia:

  • od 08.10.1964 r. do 30.06.1969 r. - praca w gospodarstwie rolnym rodziców; w przypadku wnioskodawcy okres ten nie ma wpływu na wysokość emerytury rolniczej (jest jedynie uwzględniany przy ustalaniu prawa do tego świadczenia),
  • od 01.07.1969 r. do 30.06.1977 r. - okres zatrudnienia poza rolnictwem - 8 lat (okres ten przelicza się półtorakrotnie i wynosi 12, jest on liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej - 12%),
  • od 01.07.1977 r. do 31.12.1982 r. - praca we własnym gospodarstwie rolnym - 5 lat i 6 miesięcy (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej - 5,5%),• od 01.01.1983 r. do 31.12.1990 r. - praca we własnym gospodarstwie rolnym - 8 lat (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej - 8%),
  • od 01.01.1991 r. do 31.12.2014 r. - okres pracy we własnym gospodarstwie rolnym - 24 lata (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej - 24%).

Zainteresowany spełnił warunki do uzyskania emerytury rolniczej, gdyż osiągnął wiek emerytalny (co najmniej 65 lat i 4 miesiące) oraz posiada wymagany, co najmniej 25-letni, okres ubezpieczenia.

Wysokość części składkowej: 49,5% (12% + 5,5% + 8% + 24%) x 880,45 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 01.03.2015 r. do 29.02.2016 r.) = 435,82 zł.

Liczba pełnych lat przyjętych do ustalenia części składkowej wynosi 49, zatem część uzupełniającą (95% emerytury podstawowej) zmniejsza się o 14,5% emerytury podstawowej /(49 - 20) x 0,5%/, przy czym nie może być niższa niż 85% emerytury podstawowej.

Wysokość części uzupełniającej: 85% x 880,45 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 01.03.2015 r. do 29.02.2016 r.) = 748,38 zł.

Wysokość emerytury rolniczej wynosi 435,82 zł + 748,38 zł = 1.184.20 zł brutto (łączna wysokość części składkowej i części uzupełniającej). Ze świadczenia potrącana jest zaliczka na podatek dochodowy i składka na ubezpieczenie zdrowotne.

Zaliczka na podatek dochodowy:

1.184 zł (po zaokrągleniu do pełnych złotych) x 18% - 46,33 zł (ulga) = 166,79 zł

Łączna kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne: 1.184,20 zł x 9% = 106,58 zł

Kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne, o którą zmniejsza się zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych (odprowadzana do NFZ): 1.184,20 zł x 7,75% = 91,78 zł

Kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne finansowana ze świadczenia (potrącana z kwoty netto świadczenia): 107 zł (po zaokrągleniu do pełnych złotych) – 91,78 zł = 15,22 zł

Kwota podatku dochodowego odprowadzana do urzędu skarbowego: 166,79 zł – 91,78 zł = 75,01 zł ~ 75 zł (po zaokrągleniu do pełnych złotych)

Świadczenie do wypłaty 1.184,20 zł – 75 zł – 91,78 zł – 15,22 zł = 1.002,20 zł.

Przykład 2

Rolniczka, ur. 1.08.1954 r., zgłosiła wniosek o emeryturę rolniczą w marcu 2015 r. Zainteresowana udowodniła następujące okresy ubezpieczenia:

  • od 01.08.1970 r. do 30.06.1977 r. - praca w gospodarstwie rolnym rodziców i teściów; w przypadku wnioskodawczyni okres ten nie ma wpływu na wysokość emerytury rolniczej (jest jedynie uwzględniany przy ustalaniu prawa do tego świadczenia),
  • od 01.07.1977 r. do 31.12.1982 r. - praca we własnym gospodarstwie rolnym - 5 lat i 6 miesięcy (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej - 5,5%),
  • od 01.01.1983 r. do 31.12.1990 r. - praca we własnym gospodarstwie rolnym - 8 lat (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej - 8%),
  • od 01.01.1991 r. do 31.08.2001 r. - okres zatrudnienia poza rolnictwem; w przypadku wnioskodawczyni (urodzona po 31 grudnia 1948 r.) okres ten nie ma wpływu na wysokość emerytury rolniczej (i nie jest uwzględniany przy ustalaniu prawa do tego świadczenia),
  • od 01.09.2001 r. do 28.02.2015 r. - okres pracy we własnym gospodarstwie rolnym - 13 lat i 6 miesięcy (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej - 13,5%).

Zainteresowana spełniła warunki do uzyskania emerytury rolniczej, gdyż osiągnęła wiek emerytalny (co najmniej 60 lat i 8 miesięcy) oraz posiada wymagany okres rolniczego ubezpieczenia emerytalno-rentowego, tj. co najmniej 25 lat.

Wysokość części składkowej: 27% (5,5% + 8% + 13,5%) x 880,45 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 01.03.2015 r. do 29.02.2016 r.) = 237,72 zł.

Liczba pełnych lat przyjętych do ustalenia części składkowej wynosi 27, zatem część uzupełniającą (95% emerytury podstawowej) zmniejsza się o 3,5% emerytury podstawowej /(27 - 20) x 0,5%/.

Wysokość części uzupełniającej: 91,5% x 880,45 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 01.03.2015 r. do 29.02.2016 r.) = 805,61 zł.

Wysokość emerytury rolniczej wynosi 237,72 zł + 805,61 zł = 1.043,33 zł brutto (łączna wysokość części składkowej i części uzupełniającej).

Ze świadczenia potrącana jest zaliczka na podatek dochodowy i składka na ubezpieczenie zdrowotne na zasadach podanych w przykładzie 1.

Przykład 3

Rolniczka, ur. 01.01.1959 r., zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej w grudniu 2013 r., a w marcu 2015 r. zgłosiła wniosek o emeryturę rolniczą. Zainteresowana udowodniła następujące okresy ubezpieczenia:

  • od 01.09.1977 r. do 31.12.1983 r. - okres zatrudnienia poza rolnictwem; w przypadku wnioskodawczyni (urodzona po 31 grudnia 1948 r.) okres ten nie ma wpływu na wysokość emerytury rolniczej (i nie jest uwzględniany przy ustalaniu prawa do tego świadczenia),
  • od 01.01.1984 r. do 31.12.1990 r. - praca we własnym gospodarstwie rolnym - 7 lat (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej - 7%),
  • od 01.01.1991 r. do 31.12.2013 r. - okres pracy we własnym gospodarstwie rolnym - 23 lata (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej - 23%).

Zainteresowana spełniła warunki do uzyskania emerytury rolniczej wcześniejszej, gdyż ukończyła 55 lat oraz posiada wymagany okres rolniczego ubezpieczenia emerytalno-rentowego, tj. co najmniej 30 lat.

Wysokość części składkowej: 30% (7% + 23%) x 880,45 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 01.03.2015 r. do 29.02.2016 r.) = 264,14 zł.

Liczba pełnych lat przyjętych do ustalenia części składkowej wynosi 30, zatem część uzupełniającą (95% emerytury podstawowej) zmniejsza się o 5% emerytury podstawowej /(30 - 20) x 0,5%/. Ponadto część uzupełniająca zostanie obniżona o 30% emerytury podstawowej, tj. o 5% emerytury podstawowej za każdy pełny rok dzielący uprawnioną od wieku emerytalnego, który dla niej wynosi 62 lata i 1 miesiąc /(62 lata - 56 lat) x 5%/.

Wysokość części uzupełniającej: 60% (95%-5%-30%) x 880,45 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 01.03.2015 r. do 29.02.2016 r.) = 528,27 zł.

Wysokość emerytury rolniczej wynosi 264,14 zł + 528,27 zł = 792,41 zł brutto (łączna wysokość części składkowej i części uzupełniającej).

Ze świadczenia potrącana jest zaliczka na podatek dochodowy i składka na ubezpieczenie zdrowotne na zasadach podanych w przykładzie 1.

Przykłady obliczania wysokości emerytury rolniczej z uwzględnieniem okresów zatrudnienia za granicą (w Niemczech).

Przykład 1

Rolnik, ur. 07.10.1948 r., przekazał w grudniu 2014 r. gospodarstwo rolne, a w marcu 2015 r. zgłosił wniosek o emeryturę rolniczą. Zainteresowany udowodnił następujące okresy ubezpieczenia:

  • od 08.10.1964 r. do 30.06.1977 r. - praca w gospodarstwie rolnym rodziców; w przypadku wnioskodawcy okres ten nie ma wpływu na wysokość emerytury rolniczej (jest jedynie uwzględniany przy ustalaniu prawa do tego świadczenia),
  • od 01.01.1979 r. do 31.12.1984 r. - okres zatrudnienia poza rolnictwem - 6 lat (okres ten przelicza się półtorakrotnie i wynosi 9, jest on liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej - 9%),
  • od 01.01.1987 r. do 31.12.1990 r. - okres zatrudnienia w Niemczech - 4 lata (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej - 4%),
  • od 01.01.1993 r. do 31.12.2014 r. - okres pracy we własnym gospodarstwie rolnym - 22 lata (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej - 22%).

Zainteresowany spełnił warunki do uzyskania emerytury rolniczej, gdyż osiągnął wiek emerytalny (co najmniej 65 lat i 4 miesiące) oraz posiada wymagany okres ubezpieczenia co najmniej 25 lat.

Ponieważ ostatnim okresem ubezpieczenia społecznego w Polsce był okres ubezpieczenia społecznego rolników, dlatego prawo do emerytury ustali Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Obliczenie wysokości emerytury rolniczej krajowej:

- okresy w Polsce liczone wg wskaźnika procentowego - 31% (tj. 22% + 9%)

Wysokość części składkowej: 31% (22%+9%) x 880,45 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 01.03.2015 r. do 29.02.2016 r.) = 272,94 zł

Liczba pełnych lat przyjętych do ustalenia części składkowej wynosi 31, zatem część uzupełniającą (95% emerytury podstawowej) zmniejsza się o 5,5% emerytury podstawowej /(31 - 20) x 0,5%/.

Wysokość części uzupełniającej: 89,5% x 880,45 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 01.03.2015 r. do 29.02.2016 r.) = 788,00 zł

Wysokość emerytury rolniczej krajowej wynosi 272,94 zł + 788,00 zł = 1060,94 zł brutto (łączna wysokość części składkowej i części uzupełniającej).

Obliczenie wysokości emerytury rolniczej "pro rata"

Emerytura teoretyczna:

• okresy w Polsce liczone wg wskaźnika procentowego - 31% (tj. 22% + 9%),

• okresy w Niemczech liczone wg wskaźnika procentowego - 4%

Wysokość części składkowej: 35% (tj. 31% + 4%) x 880,45 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 01.03.2015 r. do 29.02.2016 r.) = 308,16 zł

Liczba pełnych lat przyjętych do ustalenia części składkowej wynosi 35, zatem część uzupełniającą (95% emerytury podstawowej) zmniejsza się o 7,5% emerytury podstawowej /(35 - 20) x 0,5%/.

Wysokość części uzupełniającej: 87,5% x 880,45 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 01.03.2015 r. do 29.02.2016 r.) = 770,39 zł

Wysokość emerytury teoretycznej wynosi 308,16 zł + 770,39 zł = 1.078,55 zł brutto (łączna wysokość części składkowej i części uzupełniającej).

Emerytura rzeczywista (pro-rata):

1.078,55 zł x 0,89 (współczynnik wysokości emerytury cząstkowej) = 959,91 zł brutto

Współczynnik wynika z proporcji:


Wysokość emerytury "pro rata" wynosi 959,91 zł brutto

Ponieważ emerytura krajowa (1.060,94 zł brutto) jest wyższa od emerytury "pro rata" (959,91 zł brutto), dlatego KRUS przyzna emeryturę rolniczą krajową, jako świadczenie korzystniejsze. Ze świadczenia zostanie potrącona zaliczka na podatek dochodowy i składka na ubezpieczenie zdrowotne – na zasadach podanych wyżej.

Przykład 2

Rolniczka, urodzona w lutym 1953 r., zgłosiła wniosek o emeryturę rolniczą w marcu 2015 r. Zainteresowana udowodniła następujące okresy ubezpieczenia:

  • od 01.07.1974 r. do 30.06.1977 r. - praca w gospodarstwie rolnym rodziców i teściów; w przypadku wnioskodawczyni okres ten nie ma wpływu na wysokość emerytury rolniczej (jest jedynie uwzględniany przy ustalaniu prawa do tego świadczenia),
  • od 01.07.1977 r. do 31.12.1990 r. - praca we własnym gospodarstwie rolnym - 13 lat i 6 miesięcy (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej - 13,5%),
  • od 01.01.1991 r. do 31.08.2001 r. - okres zatrudnienia poza rolnictwem; w przypadku wnioskodawczyni (urodzona po 31 grudnia 1948 r.) okres ten nie ma wpływu na wysokość emerytury rolniczej (i nie jest uwzględniany przy ustalaniu prawa do tego świadczenia),
  • od 01.09.2001 r. do 31.08.2007 r. - okres zatrudnienia w Niemczech - 6 lat (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej - 6%),
  • od 01.09.2007 r. do 28.02.2014 r. - okres pracy we własnym gospodarstwie rolnym - 6 lat i 6 miesięcy (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej - 6,5%).

Zainteresowana legitymuje się 20-letnim okresem rolniczego ubezpieczenia emerytalno-rentowego, a zatem nie spełniła warunków do przyznania emerytury rolniczej krajowej, natomiast spełniła warunki do przyznania emerytury rolniczej "pro-rata".

Obliczenie wysokości emerytury rolniczej "pro rata"

Emerytura teoretyczna:

- okresy w Polsce liczone wg wskaźnika procentowego - 20%,

- okresy w Niemczech liczone wg wskaźnika procentowego - 6%

Wysokość części składkowej: 26% (tj. 20% + 6%) x 880,45 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 01.03.2015 r. do 29.02.2016 r.) = 228,92 zł

Liczba pełnych lat przyjętych do ustalenia części składkowej wynosi 26, zatem część uzupełniającą (95% emerytury podstawowej) zmniejsza się o 3% emerytury podstawowej /(26 - 20) x 0,5%.

Wysokość części uzupełniającej: 92% x 880,45 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 01.03.2015 r. do 29.02.2016 r.) = 810,01 zł

Wysokość emerytury teoretycznej wynosi 228,92 zł + 810,01 zł = 1.038,93 zł brutto

Emerytura rzeczywista (pro-rata):

1.038,83 zł x 0,77 (współczynnik wysokości emerytury cząstkowej) = 799,98 zł brutto

Współczynnik wynika z proporcji:


Wysokość emerytury "pro rata" wynosi 799,98 zł brutto.

 

Ustalanie wysokości częściowej emerytury rolniczej

Wysokość częściowej emerytury rolniczej wynosi 50% kwoty emerytury rolniczej ustalonej na ogólnych zasadach i nie podlega podwyższeniu do kwoty emerytury podstawowej.

Przykład

Rolnik, ur. 07.03.1950 r., w marcu 2015r. zgłosił wniosek o częściową emeryturę rolniczą. Zainteresowany udowodnił następujące okresy ubezpieczenia:

  • od 08.03.1966 r. do 30.06.1977 r. - praca w gospodarstwie rolnym rodziców; w przypadku wnioskodawcy okres ten nie ma wpływu na wysokość częściowej emerytury rolniczej (jest jedynie uwzględniany przy ustalaniu prawa do tego świadczenia),
  • od 01.04.1978 r. do 31.12.1982 r. - praca we własnym gospodarstwie rolnym - 4 lata i 9 miesięcy (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej - 4,75%),
  • od 01.01.1983 r. do 31.12.1990 r. - praca we własnym gospodarstwie rolnym - 8 lat (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej - 8%),
  • od 01.01.1991 r. do 31.03.2015 r. - okres pracy we własnym gospodarstwie rolnym - 24 lata i 3 miesiące (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej - 24,25%).

Zainteresowany spełnił warunki do uzyskania częściowej emerytury rolniczej, gdyż osiągnął wiek 65 lat oraz posiada wymagany, co najmniej 40-letni, okres ubezpieczenia.

Wysokość emerytury rolniczej, jaka będzie przysługiwała zainteresowanemu po osiągnięciu przez niego powszechnego wieku emerytalnego, tj. 65 lat i 9 miesięcy.

Wysokość części składkowej: 37% (4,75% + 8% + 24,25%) x 880,45 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 1.03.2015 r. do 29.02.2016 r.) = 325,77 zł.

Liczba pełnych lat przyjętych do ustalenia części składkowej wynosi 37, zatem część uzupełniającą (95% emerytury podstawowej) zmniejsza się o 8,5% emerytury podstawowej /(37 - 20) x 0,5%/, przy czym nie może być niższa niż 85% emerytury podstawowej.

Wysokość części uzupełniającej: 86,5% x 880,45 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 01.03.2015 r. do 29.02.2016 r.) = 761,59 zł.

Wysokość emerytury rolniczej po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego będzie wynosić 325,77 zł + 761,59 zł = 1.087,36 zł brutto (łączna wysokość części składkowej i części uzupełniającej).

Wysokość częściowej emerytury rolniczej (przysługującej zainteresowanemu do osiągnięcia przez niego powszechnego wieku emerytalnego, tj. co najmniej 65 lat i 9 miesięcy) wynosi 543,68 zł brutto (50% x 1.087,36 zł).

Ze świadczenia potrącana jest zaliczka na podatek dochodowy i składka na ubezpieczenie zdrowotne – na zasadach podanych wyżej.

 

Ustalanie wysokości okresowej emerytury rolniczej

Okresowa emerytura rolnicza przysługuje w wysokości emerytury podstawowej (880,45 zł – od 01.03.2015 r. do 29.02.2016 r.) - bez względu na posiadany okres podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu – do czasu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego.

Ze świadczenia potrącana jest zaliczka na podatek dochodowy i składka na ubezpieczenie zdrowotne – na zasadach podanych wyżej.

Jeżeli uprawniony do okresowej emerytury rolniczej będzie legitymował się co najmniej 25 letnim okresem rolniczego ubezpieczenia emerytalno-rentowego, to po osiągnięciu przez niego powszechnego wieku emerytalnego nabędzie prawo do emerytury rolniczej, która zostanie ustalona na ogólnych zasadach - przedstawionych wyżej.


ostatnia aktualizacja: 14.04.2015 r.