Informacja o podpisaniu Umów o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą a Stanami Zjednoczonymi Ameryki i Rzecząpospolitą a Kanadą oraz realizacji tych Umów przez KRUS

W dniu 2 kwietnia 2008 r. w Warszawie zostały podpisane dwie Umowy o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki oraz między Rzecząpospolitą Polską a Kanadą.
Umowy o zabezpieczeniu społecznym, zarówno polsko – amerykańska, jak i polsko – kanadyjska, mają na celu zagwarantowanie ochrony uprawnień w dziedzinie zabezpieczenia społecznego osobom, które w okresie aktywności zawodowej podejmowały zatrudnienie bądź prowadziły działalność na własny rachunek (także rolniczą) na terytoriach obydwu Państw-Stron Umów, a także ochrony uprawnień członków ich rodzin i innych uprawnionych, o ile wywodzą swoje uprawnienia z ubezpieczenia tych osób. Umowy te odpowiadają międzynarodowym standardom w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i opierają się na następujących zasadach:

• Zasadzie równego traktowania
  Polega ona na tym, że przy stosowaniu przepisów prawnych jednego z Państw-Stron Umów obywatele drugiego Państwa są traktowani na równi z jego obywatelami.
• Zasadzie jedności stosowanego ustawodawstwa
  Oznacza to, że osoby objęte zakresem podmiotowym jednej z tych Umów podlegają wyłącznie ustawodawstwu tylko jednego Państwa, przy czym Umowy wskazują, które ustawodawstwo jest właściwe.
• Zasadzie zachowania praw nabytych
  Oznacza to, że świadczenia pieniężne, do których prawo przysługuje na podstawie przepisów prawnych jednego z Państw-Stron Umów, nie mogą ulec zmniejszeniu, wstrzymaniu, zmianie, zawieszeniu lub uchyleniu z powodu zamieszkania przez osobę uprawnioną na terytorium drugiego z tych Państw.
  A zatem świadczenia pieniężne, przyznane na podstawie polskich przepisów prawnych, w tym emerytury i renty rolnicze, będą transferowane osobie uprawnionej do tych świadczeń, mającej miejsce zamieszkania na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki lub Kanady i odwrotnie. Zasada ta nie dotyczy jednak świadczeń przyznawanych w drodze wyjątku.
• Zasadzie sumowania okresów ubezpieczenia
  W celu nabycia, zachowania lub przywrócenia prawa do świadczeń emerytalno – rentowych, okresy ubezpieczenia przebyte na mocy przepisów prawnych obu Państw-Stron Umów są sumowane w zakresie niezbędnym, pod warunkiem, że okresy te się nie pokrywają.

Związanie Polski Umowami ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki oraz Kanadą umożliwi polskim, amerykańskim i kanadyjskim obywatelom między innymi:

• opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne przez osoby migrujące między Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki oraz między Polską a Kanadą w celu wykonywania pracy tylko w jednym państwie,
• uzyskanie emerytur i rent częściowych, z jednego lub z obu państw, osobom w Polsce i w Stanach Zjednoczonych Ameryki oraz osobom w Polsce i w Kanadzie, które pracowały w obydwu państwach i mimo to obecnie nie mają wystarczających okresów ubezpieczenia do przyznania świadczeń w jednym z tych państw lub obydwu,
• transfer świadczeń osobom uprawnionym w jednym z Państw-Stron Umowy a zamieszkałym na terytorium drugiego Państwa - Stron Umów.

Umowa ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki dodatkowo umożliwi polskim i amerykańskim obywatelom:

• otrzymywanie amerykańskich rent rodzinnych przyznanych osobom owdowiałym i sierotom zamieszkałym w Polsce, które ze względu na trudne do spełnienia warunki w amerykańskim i kanadyjskim ustawodawstwie obecnie ich nie otrzymują,
• otrzymywanie świadczeń przyznanych współmałżonkom amerykańskich emerytów zamieszkałym w Polsce.

W zakres przedmiotowy polsko – amerykańskiej i polsko – kanadyjskiej Umowy wchodzą następujące świadczenia z ubezpieczenia społecznego rolników:

• z ubezpieczenia chorobowego, macierzyńskiego i wypadkowego:
• jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej,
• z ubezpieczenia emerytalno-rentowego:
• emerytura rolnicza,
• renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy, w tym renta z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy rolniczej lub rolniczą chorobą zawodową,
• renta rodzinna,
• zasiłek pogrzebowy.

Obecnie KRUS, tak jak i inne organy rentowe, nie może jeszcze realizować zapisów tych Umów. Będzie to możliwe dopiero po wejściu Umów w życie. Najpierw umowy te muszą być ratyfikowane w każdym z tych państw (procedura ratyfikacji w Polsce taka jak w przypadku różnego rodzaju Ustaw). Umowa ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki wejdzie w życie pierwszego dnia trzeciego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła ostatnia notyfikacja, natomiast Umowa z Kanadą - pierwszego dnia czwartego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła ostatnia notyfikacja. Przewiduje się, że w obu przypadkach nastąpi to na początku roku 2009.
O wejściu w życie Umów Kasa niezwłocznie poinformuje na swojej stronie internetowej.