KRUS - Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

USTALANIE USTAWODAWSTWA WŁAŚCIWEGO NA PODSTAWIE PRZEPISÓW UMÓW DWUSTRONNYCH

Umowa z Republiką Macedonii

Zgodnie z zasadą ogólną określoną w art. 7 Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Macedonii o zabezpieczeniu społecznym, podpisanej w Warszawie dnia 6 kwietnia 2006 r. (Dz.U. z 2007 r. Nr 229, poz. 1686), a obowiązującej od 1 lipca 2007 r. „osoby, do których stosują się postanowienia niniejszej Umowy podlegają przepisom prawnym Umawiającej się Strony, na której terytorium wykonują pracę”.
Zasada ta obowiązuje zarówno w stosunku do pracowników, jak i osób pracujących na własny rachunek.

W stosunku do osób pracujących na własny rachunek, do których zaliczani są rolnicy, w Umowie zostały zapisane następujące zasady szczególne:

1. osoba pracująca na własny rachunek, wykonująca zwykle swą działalność na terytorium jednej Umawiającej się Strony, która przenosi czasowo tę działalność na terytorium drugiej Umawiającej się strony, podlega przepisom prawnym pierwszej Umawiającej się Strony przez okres wykonywania tej działalności, nie dłużej jednak niż przez 24 miesiące (art. 8 ust. 1 pkt 2),
2. osoba pracująca na własny rachunek na terytorium jednej Umawiającej się Strony, która równocześnie jest pracownikiem na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, podlega przepisom prawnym tej drugiej Umawiającej się Strony (art. 8 ust.1 pkt 4),
3. osoba zwykle pracująca na własny rachunek na terytorium każdej z Umawiających się Stron, podlega przepisom prawnym tej Umawiającej się Strony, na której terytorium ma miejsce zamieszkania (art. 8 ust.1 pkt 5).

Zaświadczenia dotyczące właściwego ustawodawstwa (na odpowiednim formularzu, uzgodnionym ze Stroną macedońską) w odniesieniu do osób spełniających warunki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników potwierdzają, na wniosek osoby zainteresowanej lub właściwej instytucji macedońskiej, jednostki terenowe Zakładu Ubezpieczeń Społecznych właściwe dla miejsca zamieszkania zainteresowanego.
Wnioski przyjmują i postępowanie prowadzą jednostki terenowe KRUS właściwe dla miejsca położenia gospodarstwa rolnego.

Umowa ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki

W myśl art. 6 ust. 1, obowiązującej od 1 marca 2009 r., Umowy o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, podpisanej w Warszawie dnia 2 kwietnia 2008 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 46, poz. 374) - „osoba zatrudniona na terytorium jednej ze Stron, w odniesieniu do tego zatrudnienia, podlega przepisom prawa wyłącznie tej Strony”.
Przepis ten ma zastosowanie zarówno do pracowników najemnych, jak i osób pracujących na własny rachunek, czyli również do rolników.

Odstępstwa od powyższej zasady ogólnej zostały zapisane w art. 6 ust. 4 Umowy – „osoba pracująca na własny rachunek, która ma miejsce zamieszkania na terytorium Strony, podlega przepisom prawa tylko tej strony”.
Przepis dotyczy sytuacji prowadzenia działalności na własny rachunek w obu państwach lub czasowego przeniesienia działalności z terytorium jednego państwa na terytorium drugiego.

Instytucją właściwą w Polsce dla realizacji Umowy w zakresie stosowania przepisów dotyczących ubezpieczenia społecznego rolników jest Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, która wydaje również zaświadczenia potwierdzające, że rolnik mimo pracy w USA podlega polskim przepisom prawa. Zaświadczenia o ubezpieczeniu (formularz PL/USA 1) w odniesieniu do osób spełniających warunki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników potwierdza Biuro Ubezpieczeń Centrali KRUS.
Wnioski o wystawienie zaświadczenia osób zainteresowanych i właściwych instytucji amerykańskich przyjmują i postępowanie prowadzą jednostki terenowe KRUS właściwe dla miejsca położenia gospodarstwa rolnego.

Umowa z Kanadą

W Umowie o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Kanadą, podpisanej w Warszawie dnia 2 kwietnia 2008 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 133, poz. 1095), a obowiązującej od 1 października 2009 r., zasady stosowane przy ustalaniu ustawodawstwa właściwego w stosunku do osób pracujących na własny rachunek (w tym rolników) zostały zapisane w art. 6  pkt b)  – „osoba pracująca na własny rachunek, która ma miejsce zamieszkania na terytorium Strony i która pracuje na własny rachunek na terytorium drugiej Strony lub na terytorium obu Stron, podlega, w odniesieniu do tej pracy, wyłącznie ustawodawstwu pierwszej Strony”.

Zaświadczenia dotyczące właściwego ustawodawstwa (formularz PL-CAN 1) w odniesieniu do osób spełniających warunki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników potwierdzają, na wniosek osoby zainteresowanej lub właściwej instytucji kanadyjskiej, jednostki terenowe Zakładu Ubezpieczeń Społecznych właściwe dla miejsca zamieszkania zainteresowanego.
Natomiast jednostki terenowe KRUS właściwe dla miejsca położenia gospodarstwa rolnego przyjmują wnioski i przygotowują dla ZUS informacje niezbędne do wystawienia zaświadczenia.

Umowa z Republiką Korei

Zgodnie z zasadą zapisaną w art. 6 Umowy o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Korei, podpisanej  w Warszawie w dniu 25 lutego 2009 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 127, poz. 1047), a obowiązującej od 1 marca 2010 r. – „osoba, która ma miejsce zamieszkania na terytorium jednej Umawiającej się Strony i która pracuje na własny rachunek na terytorium drugiej Umawiającej się Strony lub na terytorium obu Umawiających się Stron, w odniesieniu do tej pracy podlega wyłącznie ustawodawstwu pierwszej Umawiającej się Strony”.

Do bezpośredniej realizacji Umowy polsko-koreańskiej w zakresie ustalania ustawodawstwa właściwego została wyznaczona Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Zaświadczenia o tym, że osoba pracująca na własny rachunek w ramach polskiego ustawodawstwa podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników będą wystawiane w Biurze Ubezpieczeń Centrali na podstawie informacji przygotowanych i przekazanych przez jednostki terenowe KRUS właściwe ze względu na miejsce położenia gospodarstwa.

*

Każda z omówionych Umów zawiera również delegację dla władz właściwych obu Stron lub instytucji przez nie wyznaczonych (po stronie polskiej w każdej Umowie  dwustronnej jest to Centrala Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) do uzgodnienia, w interesie osoby lub grupy osób, zastosowania innych zasad, ustalania ustawodawstwa właściwego, niż zapisane w Umowie.