ZADANIA KRUS

A- A A+

Bezpieczeństwo dzieci w gospodarstwach rolnych

Od 2004 roku Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie prowadzi statystyk wypadków przy pracy rolniczej wśród dzieci. W 2003 roku zgłoszono do Kasy ogółem 52,6 tys. wypadków, w tym 1,4 tys. wypadków dzieci (co stanowiło 2,7% ogółu), z których 900 było wypadkami przy pracy rolniczej.

W 2014 roku odnotowano 22 tysiące wypadków rolników, w porównaniu do 2003 roku o 30,6 tys. (ponad dwukrotnie mniej). Według danych GUS w Polsce w 2014 roku było prawie 7 mln ludzi w wieku od 0 do 17 lat, z których 3 mln mieszkało na terenach wiejskich. W wypadkach drogowych w zeszłym roku rannych zostało 5 500 osób z tej grupy wiekowej, a prawie 150 zginęło.

Mimo braku oficjalnych statystyk należy domniemywać, że liczba wypadków dzieci przy pracy w gospodarstwach rolnych jest zdecydowanie mniejsza niż kilkanaście lat temu. Zdaniem pracowników Kasy rolnicy rzadko angażują dzieci do pomocy przy pracach rolniczych, a powierzane najmłodszym czynności są adekwatne do ich wieku i możliwości. Młode pokolenie, które przejmuje ziemię jest lepiej wykształcone i większą wagę przykłada do zapewnienia dzieciom właściwej opieki oraz warunków do rozwoju i nauki. Na czas wzmożonych prac w gospodarstwie rodzice organizują dzieciom opiekę osób starszych. Dzięki funduszom unijnym na terenach wiejskich powstało wiele przedszkoli i świetlic, które zapewniają opiekę najmłodszym przez cały rok, a latem organizowane są wyjazdy kolonijne i półkolonie w miejscu zamieszkania. Pozytywny wpływ na bezpieczeństwo pracy i życia mieszkańców wsi ma również transformacja polskiego rolnictwa, dzięki której w znaczący sposób zmniejszył się udział ręcznych prac oraz stosowany jest nowoczesny sprzęt o wysokim standardzie bezpieczeństwa. Zwiększyła się też świadomość zagrożeń występujących w środowisku pracy i życia rolnika.

W gospodarstwie rolnym występują liczne zagrożenia dla życia i zdrowia osób, które w nim pracują i mieszkają. Człowiek styka się tam z wieloma szkodliwymi czynnikami: fizycznymi (narażony jest na przejechanie, uderzenie przez maszyny i urządzenia będące w ruchu, kontakt z dużymi zwierzętami), biologicznymi (narażenie na zakażenie chorobami odzwierzęcymi), chemicznymi (zatrucie środkami ochrony roślin, nawozami i paliwami). Szczególnie niebezpiecznie jest latem. Latem dochodzi do wielu groźnych wypadków, z udziałem kombajnów, pras do słomy i siana, przyczep transportowych, których ofiarami są również dzieci. O tej porze roku większość dzieci rolników przebywa w miejscu zamieszkania. Często towarzyszą im „miastowi” kuzyni przyjeżdżający na letni wypoczynek do dziadków, babć, cioć i wujków. Dzieci mają wtedy dużo wolnego czasu i setki nie zawsze dobrych pomysłów jak go spędzić. Ciekawość i chęć poznania otoczenia powodują, że gdy są bez opieki osób dorosłych, mogą znaleźć się w niebezpiecznych miejscach lub robić rzeczy, których nie powinny. Zdarza się też, że dzieci są angażowane do prac rolniczych. Wdrażanie dzieci do wykonywania obowiązków na rzecz rodziny i gospodarstwa jest powszechnie akceptowane na wsi. Rodzice w ten sposób przygotowują młode pokolenie do prowadzenia w przyszłości samodzielnie gospodarstwa rolnego. Należy jednak pamiętać, że nadmierne obciążanie pracą lub pozostawienie dzieci bez opieki kończy się groźnymi wypadkami, powodującymi negatywne i nieodwracalne konsekwencje dla zdrowia oraz rozwoju fizycznego i psychicznego dzieci. Intensywne angażowanie dziecka do prac rolnych powoduje, że zbyt wcześnie przyjmuje ono rolę osoby dorosłej, co ogranicza lub pozbawia je możliwości funkcjonowania w roli dziecka, z którą wiążą się beztroska, zabawa, przyjemność. Młody człowiek, który poświęca dużo czasu na prace w gospodarstwie rolnym, ma mniejsze możliwości zdobycia dobrego wykształcenia, rozwijania własnych zainteresowań, nawiązania szerszych kontaktów społecznych.

Zgodnie z regulacjami prawnymi, mi.in art. 65 ust. 3 Konstytucji RP i postanowieniami umów i konwencji międzynarodowych, które Polska respektuje, np. Międzynarodową Konwencją Organizacji Pracy, dyrektywami unijnymi w sprawie ochrony pracy osób młodych, przepisami o systemie oświaty, przepisami kodeksu pracy, praca dziecka jest zabroniona. Jedynie w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, stwierdza się, że dziecko, które pozostaje na utrzymaniu rodziców i mieszka u nich, jest zobowiązane pomagać w gospodarstwie, w domyśle w domowym.

Kodeks pracy zezwala na zatrudnianie w celu przysposobienia do zawodu tzw. młodocianych (czyli osób które ukończyły 16 lat, a nie przekroczyły 18 roku życia), którzy ukończyli co najmniej gimnazjum oraz posiadają świadectwo lekarskie stwierdzające, że praca określonego rodzaju nie zagraża ich zdrowiu. Żadne przepisy nie określają zasad i warunków pracy dzieci w gospodarstwie rolnym. Dlatego tak ważne jest by rodzice i opiekunowie dzieci byli świadomi, że są odpowiedzialni za życie, zdrowie i prawidłowy ich rozwój oraz znali zagrożenia występujące w gospodarstwach rolnych i mogli chronić przed nimi swoje pociechy. Pomoc dzieci jest wskazana, pod warunkiem, że jest adekwatna do możliwości fizycznych i psychicznych młodego człowieka i pozwala na prawidłowy jego rozwój.

Rodzice/opiekunowie w trosce o bezpieczeństwo dzieci powinni przede wszystkim oddzielić część mieszkalną gospodarstwa rolnego od produkcyjnej i zapewnić dzieciom stałą opiekę dorosłych. Dzieci nie powinny wykonywać prac i czynności związanych z:

  • obsługą ciągników, maszyn samobieżnych oraz innych maszyn i urządzeń do zbioru i obróbki płodów rolnych, w tym uczestniczyć w ich agregowaniu, sprzęganiu, naprawach i konserwacji,
  • pozyskiwaniem i obróbką drewna,
  • użyciem substancji chemicznych (środków ochrony roślin, tlenku węgla, paliw, nawozów, substancji odkażających i rozpuszczalników, itp.),
  • obsługą zwierząt gospodarskich,
  • nadmiernym obciążeniem układu kostno-stawowego, w tym dźwiganiem i przenoszeniem ciężarów, przebywaniem przez długi czas w pozycji nienaturalnej tj. klęczenia, schylania, itp.,
  • dużym hałasem, niedoświetleniem i zapyleniem powietrza pochodzenia roślinnego,
  • obsługą zamkniętych zbiorników, szamb, silosów, gnojowników.

Dzieciom nie wolno pracować na wysokości (na pomostach, dachach, drzewach, drabinach) i przy chorych zwierzętach, a także znajdować się w bliskiej odległości od pracujących maszyn i urządzeń.

Szczegółowy wykaz prace i czynności szczególnie niebezpiecznych, których nie należy powierzać dzieciom do lat 15. w gospodarstwach rolnych znajduje się na stronie internetowej Kasy Rolniczego Ubezpieczania Społecznego w zakładce prewencja - działalność prewencyjna.

Warto wspomnieć, że Kodeks karny określa, że nawet nieumyślne działanie prowadzące do zagrożenia życia lub zdrowia dziecka stanowi przestępstwo. Zaniedbania rodziców i innych osób, na których spoczywa obowiązek takiej opieki, jest karane.

Linki do

Prace i czynności szczególnie niebezpieczne, których nie należy powierzać dzieciom do lat 15. w gospodarstwach rolnych

Initiates file downloadBezpieczniewo czyli jak uniknąć wypadków

Initiates file downloadImmortalis czyli jak żyć na wsi bezpiecznie i z pasją

 

Opracowano w Biurze Prewencji i Rehabilitacji, czerwiec 2015 roku.

Data dodania:

19.06.2015