ZADANIA KRUS

A- A A+

Ustalanie wysokości emerytury rolniczej lub renty rolniczej

Emerytura rolnicza, renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy oraz renta rolnicza szkoleniowa składa się z części składkowej i części uzupełniającej.

Suma obu części stanowi pełną wysokość emerytury/renty. Dla każdej z tych części ustala się wskaźnik wymiaru.

Wskaźnik wymiaru jest to ustalona dla emerytury/renty liczba wyrażająca stały stosunek świadczenia emerytalno-rentowego (części składkowej/uzupełniającej) do emerytury podstawowej, z zaokrągleniem do drugiego miejsca po przecinku.

Emerytura rolnicza, renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy oraz renta rolnicza szkoleniowa składa się z części składkowej i części uzupełniającej.

Część składkowa

Część składkową ustala się, przyjmując po 1% emerytury podstawowej (1.084,58 zł od 1.03.2022 r. do 28.02.2023 r.) * za każdy rok podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. 

Do liczby tych lat dolicza się m.in. liczbę lat:

  1. podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od dnia 1 stycznia 1983 r. do dnia 31 grudnia 1990 r. – po 1% emerytury podstawowej za każdy rok (więcej niż 1% w przypadku opłacenia rocznej składki wyższej niż 120% przeciętnej emerytury podstawowej w danym roku),
  2. prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie w okresie od dnia 1 lipca 1977 r. do dnia 31 grudnia 1982 r., za który była opłacana składka na Fundusz Emerytalny Rolników – po 1% emerytury podstawowej za każdy rok,
  3. prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w nim – bez podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu – po ukończeniu 16 roku życia, przypadających przed dniem 1 lipca 1977 r., jednak nie wcześniej niż 25 lat przed spełnieniem warunków nabycia prawa do emerytury rolniczej lub renty rolniczej – po 0,5% emerytury podstawowej za każdy rok (praktycznie ten przepis jest martwy od 1 lipca 2002 r.),
  4. podlegania innemu ubezpieczeniu (o ile z tego tytułu ubezpieczonemu nie przyznano emerytury lub renty na podstawie odrębnych przepisów), które przelicza się w wymiarze półtorakrotnym.

Okresów, o których mowa w pkt 4, nie uwzględnia się przy ustalaniu wysokości emerytury rolniczej (również emerytury tzw. „wcześniejszej”) osobom urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. (zmiana  wprowadzona ustawą z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych).

Wyjątek stanowi okres odbywania czynnej służby wojskowej w Wojsku Polskim, który dolicza się  po 1% emerytury podstawowej za każdy rok **. 

* Zgodnie z Komunikatem Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 17 lutego 2022 r. kwota emerytury podstawowej od dnia 1 marca 2022 r. wynosi 1.084,58 zł.
** Zgodnie z ustawą z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników 
(Dz. U. z 2022 r. poz.1155).

Część uzupełniająca

Część uzupełniająca wynosi 95% emerytury podstawowej, jeżeli liczba lat przyjęta do ustalenia części składkowej jest mniejsza od 20. Za każdy pełny rok powyżej 20 lat przyjęty do części składkowej obniża się część uzupełniającą o 0,5% emerytury podstawowej.

Część uzupełniająca nie może wynosić mniej niż 85 % emerytury podstawowej, a suma części składkowej i części uzupełniającej nie może być niższa od emerytury podstawowej.

Wyjątek stanowiła sytuacja, gdy rolnik nabywał prawo do emerytury rolniczej tzw. „wcześniejszej”. Wtedy część uzupełniającą zmniejszano o 5% emerytury podstawowej za każdy pełny rok dzielący uprawnionego od powszechnego wieku emerytalnego. Następnie tak ustalona część uzupełniająca jest zwiększana o 5% emerytury podstawowej po upływie każdego pełnego roku dzielącego uprawnionego od wieku emerytalnego.

Podwyższanie emerytur i rent rolniczych do kwoty najniższej emerytury

Jeżeli wysokość przyznanej od 1 marca 2022 r. emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty rodzinnej jest niższa od kwoty najniższej emerytury, tj. 1.338,44 zł, wysokość takiego świadczenia podwyższa się do kwoty 1.338,44 zł.

Podwyższenia do kwoty 1.338,44 zł nie stosuje się do:

a.    emerytur przyznawanych na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (tzw. wcześniejsze emerytury rolnicze),
b.    świadczeń, których wypłata została zawieszona stosownie do art. 28 lub 34 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, tj. w związku z prowadzeniem działalności rolniczej lub osiąganiem przychodów z tytułu zatrudnienia,
c.    emerytur i rent z ubezpieczenia pobieranych w zbiegu z emeryturą lub rentą z innego ubezpieczenia społecznego, jeżeli suma tych świadczeń przekracza kwotę najniższej emerytury pracowniczej (dotyczy również pobierania jednocześnie emerytur: z ZUS i KRUS), z wyjątkiem renty rodzinnej wypłacanej w zbiegu z rentą socjalną,
d.    emerytur i rent wypłacanych w wysokości pro-rata.

Kwota podwyżki do 1.338,44 zł stanowi odrębną część świadczenia i nie jest doliczana 
ani do części składkowej, ani do części uzupełniającej.

Przykład 1 

Rolnik, ur. 7.10.1950 r. w lipcu 2022 r. zgłosił wniosek o emeryturę rolniczą. Zainteresowany udowodnił następujące okresy ubezpieczenia:

  • od 8.10.1966 r. do 30.06.1969 r. – praca w gospodarstwie rolnym rodziców; w przypadku wnioskodawcy okres ten nie ma wpływu na wysokość emerytury rolniczej (jest jedynie uwzględniany przy ustalaniu prawa do tego świadczenia),
  • od 01.07.1969 r. do 30.06.1971 r. – okres służby wojskowej w Wojsku Polskim – 2 lata (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej – 2 %),
  • od 1.07.1971 r. do 30.06.1977 r. – okres zatrudnienia poza rolnictwem – 6 lat  (w przypadku wnioskodawcy – urodzony po 31 grudnia 1948 r. – okres ten nie ma wpływu na wysokość emerytury rolniczej i nie jest uwzględniany przy ustalaniu prawa do tego świadczenia),
  • od 1.07.1977 r. do 31.12.1982 r. – praca we własnym gospodarstwie rolnym – 5 lat i 6 miesięcy (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej – 5,5%),
  • od 1.01.1983 r. do 31.12.1990 r. – praca we własnym gospodarstwie rolnym – 8 lat (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej – 8%),
  • od 1.01.1991 r. do 30.06.2022 r. – okres pracy we własnym gospodarstwie rolnym – 31 lat i 6 miesięcy (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej – 31,5%).

Zainteresowany spełnił warunki do uzyskania emerytury rolniczej, gdyż osiągnął wiek emerytalny 65 lat oraz posiada wymagany, co najmniej 25-letni, okres ubezpieczenia.

Wysokość części składkowej: 47% (2% + 5,5% + 8% + 31,5%) x 1.084,58 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 1.03.2022 r. do 28.02.2023 r.) = 509,75 zł.

Liczba pełnych lat przyjętych do ustalenia części składkowej wynosi 47, zatem część uzupełniającą (95% emerytury podstawowej) zmniejsza się o 13,5% emerytury podstawowej /(47 – 20) x 0,5%/, przy czym nie może być niższa niż 85% emerytury podstawowej.

Wysokość części uzupełniającej: 85% x 1.084,58 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 1.03.2022 r. do 28.02.2023 r.) = 921,89 zł.

Wysokość emerytury rolniczej wynosi 509,75 zł + 921,89 zł = 1.431,64 zł brutto (łączna wysokość części składkowej i części uzupełniającej). Ze świadczenia potrącana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne. Od świadczeń w wysokości nieprzekraczającej 2.500 zł miesięcznie zaliczka na podatek dochodowy wynosi 0 zł – (1432 zł po zaokrągleniu do pełnych złotych x 12% - 300 zł (ulga) < 0).

Kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne – 1.431,64 zł x 9% = 129 zł (po zaokrągleniu do pełnych złotych).

Świadczenie do wypłaty 1.431,64 zł – 129 zł  = 1.302,64 zł. 

Przykład 2

Rolniczka, ur. 15.12.1961 r. zgłosiła wniosek o emeryturę rolniczą w lipcu 2022 r. Zainteresowana udowodniła następujące okresy ubezpieczenia:

  • od 16.12.1977 r. do 31.12.1980 r. – praca w gospodarstwie rolnym rodziców – z uwagi na brak potwierdzenia opłacenia przez rodziców składek w ww. okresie, nie ma on wpływu na wysokość emerytury rolniczej wnioskodawczyni (zostanie uwzględniony przy ustalaniu prawa do tego świadczenia),
  • od 01.07.1988 r. do 31.12.1990 r. – okres pracy we własnym gospodarstwie rolnym – 2 lata i 6 miesięcy ( okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej – 2,5%),
  • od 01.01.1991 r. do 30.06.2022 r. – okres pracy we własnym gospodarstwie rolnym – 31 lat i 6 miesięcy (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej – 31,5%).

Zainteresowana spełniła warunki do uzyskania emerytury rolniczej, gdyż osiągnęła wiek emerytalny 60 lat oraz posiada wymagany, co najmniej 25-letni, okres ubezpieczenia.

Wysokość części składkowej: 34% (2,5% +  31,5%) x 1.084,58 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 1.03.2022 r. do 28.02.2023 r.) = 368,76 zł.

Liczba pełnych lat przyjętych do ustalenia części składkowej wynosi 34, zatem część uzupełniającą (95% emerytury podstawowej) zmniejsza się o 7% emerytury podstawowej /(34 – 20) x 0,5%/, przy czym nie może być niższa niż 85% emerytury podstawowej.

Wysokość części uzupełniającej: 88% x 1.084,58 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 1.03.2022 r. do 28.02.2023 r.) = 954,43 zł.

Wysokość emerytury rolniczej wynosi 368,76 zł + 954,43 zł = 1.323,19 zł brutto (łączna wysokość części składkowej i części uzupełniającej). Ponieważ emerytura jest niższa 
od  1.338,44 zł, zostanie podwyższona do 1.338,44 zł.

Ze świadczenia potrącana jest  zaliczka na podatek dochodowy i składka na ubezpieczenie zdrowotne na zasadach podanych w przykładzie 1.

Przykład 3 

Rolniczka, ur. 27.02.1960 r., zgłosiła wniosek o emeryturę rolniczą w lipcu 2022 r. Zainteresowana udowodniła następujące okresy ubezpieczenia:

  • od 28.02.1976 r. do 30.06.1977 r. – praca w gospodarstwie rolnym rodziców – w przypadku wnioskodawczyni okres ten nie ma wpływu na wysokość emerytury rolniczej (jest jedynie uwzględniany przy ustalaniu prawa do tego świadczenia),
  • od 1.07.1977 r. do 31.12.1982 r. – praca w gospodarstwie rolnym rodziców – z uwagi na brak potwierdzenia opłacenia przez rodziców składek w ww. okresie, nie ma on wpływu na wysokość emerytury rolniczej wnioskodawczyni (zostanie uwzględniony przy ustalaniu prawa do tego świadczenia),
  • od 01.01.1983 r. do 31.12.2000 r. – okres zatrudnienia poza rolnictwem; w przypadku wnioskodawczyni (urodzona po 31 grudnia 1948 r.) okres ten nie ma wpływu na wysokość emerytury rolniczej (i nie jest uwzględniany przy ustalaniu prawa do tego świadczenia), 
  • od 1.03.2001 r. do 31.03.2022r. – okres pracy we własnym gospodarstwie rolnym – 21 lat (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej – 21%).

Zainteresowana spełniła warunki do uzyskania emerytury rolniczej, gdyż osiągnęła wiek emerytalny 60 lat oraz posiada wymagany okres rolniczego ubezpieczenia emerytalno-rentowego, tj. co najmniej 25 lat. 

Z tytułu posiadanego okresu zatrudnienia zainteresowana uzyska prawo do emerytury pracowniczej z ZUS.

Wysokość części składkowej: 21% x 1.084,58 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 1.03.2022 r. do 28.02.2023 r.) = 227,76 zł.

Liczba pełnych lat przyjętych do ustalenia części składkowej wynosi 21, zatem część uzupełniającą (95% emerytury podstawowej) zmniejsza się o 0,5% emerytury podstawowej /(21 – 20) x 0,5%/, przy czym nie może być niższa niż 85% emerytury podstawowej.

Wysokość części uzupełniającej: 94,5% x 1.084,58 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 1.03.2022 r. do 28.02.2023 r.)= 1.024,93 zł.

Wysokość emerytury rolniczej wynosi 227,76 zł + 1.024,93 zł = 1.252,69 zł brutto (łączna wysokość części składkowej i części uzupełniającej). 

Ponieważ zainteresowana ma prawo do wypłaty emerytury z KRUS i emerytury z ZUS, emerytura rolnicza nie zostanie podwyższona do 1.338,44 zł.

Ze świadczenia potrącana jest zaliczka na podatek dochodowy i składka na ubezpieczenie zdrowotne. Ponieważ emerytka uzyskuje dochody z dwóch źródeł (KRUS i ZUS), może w jednym organie rentowym złożyć wniosek o niestosowanie kwoty zmniejszającej podatek. Niezłożenie takiego wniosku może spowodować konieczność zwrotu niedopłaconego podatku w rozliczeniu rocznym (w zależności od sumy otrzymywanych świadczeń).

W przypadku złożenia wniosku o niestosowanie kwoty zmniejszającej podatek ze świadczenia zostanie potrącona zaliczka na podatek dochodowy w wysokości równej 12% świadczenia. 

Przykłady obliczania wysokości emerytury rolniczej z uwzględnieniem okresów zatrudnienia za granicą (w Niemczech).

Przykład 1 

Rolnik, ur. 7.10.1948 r., przekazał w grudniu 2021 r. gospodarstwo rolne, a w lipcu 2022 r. zgłosił wniosek o emeryturę rolniczą. Zainteresowany udowodnił następujące okresy ubezpieczenia:

  • od 8.10.1964 r. do 30.06.1977 r. – praca w gospodarstwie rolnym rodziców; w przypadku wnioskodawcy okres ten nie ma wpływu na wysokość emerytury rolniczej (jest jedynie uwzględniany przy ustalaniu prawa do tego świadczenia),
  • od 1.01.1979 r. do 31.12.1986 r. – okres zatrudnienia poza rolnictwem – 8 lat (okres ten przelicza się półtorakrotnie i wynosi 12, jest on liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej – 12%),
  • od 1.01.1988 r. do 31.12.1991 r. – okres zatrudnienia w Niemczech – 4 lata (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej – 4%),
  • od 1.07.1994 r. do 30.06.2022 r. – okres pracy we własnym gospodarstwie rolnym – 28 lat (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej – 28%).

Zainteresowany spełnił warunki do uzyskania emerytury rolniczej, gdyż osiągnął wiek emerytalny 65 lat oraz posiada wymagany okres ubezpieczenia co najmniej 25 lat.

Obliczenie wysokości emerytury rolniczej krajowej:

- okresy w Polsce liczone wg wskaźnika procentowego – 40% (28% + 12%)

Wysokość części składkowej: 40% × 1.084,58 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 1.03.2022 r. do 28.02.2023 r.) = 433,83 zł

Liczba pełnych lat przyjętych do ustalenia części składkowej wynosi 40, zatem część uzupełniającą (95% emerytury podstawowej) zmniejsza się o 10% emerytury podstawowej /(40 – 20) x 0,5%/, przy czym nie może być niższa niż 85% emerytury podstawowej.

Wysokość części uzupełniającej: 85% × 1.084,58 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 1.03.2022 r. do 28.02.2023 r.)= 921,89 zł

Wysokość emerytury rolniczej krajowej wynosi 433,83 zł + 921,89 zł = 1.355,72 zł brutto (łączna wysokość części składkowej i części uzupełniającej).

Obliczenie wysokości emerytury rolniczej „pro rata”

Emerytura teoretyczna:

  • okresy w Polsce liczone wg wskaźnika procentowego – 40% (28% + 12%),
  • okresy w Niemczech liczone wg wskaźnika procentowego – 4%

Wysokość części składkowej: 44% (40% + 4%) × 1.084,58 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 1.03.2022 r. do 28.02.2023 r.) = 477,22 zł

Liczba pełnych lat przyjętych do ustalenia części składkowej wynosi 45, zatem część uzupełniającą (95% emerytury podstawowej) zmniejsza się o 12% emerytury podstawowej /(44 – 20) x 0,5%/, przy czym nie może być niższa niż 85% emerytury podstawowej.

Wysokość części uzupełniającej: 85% × 1.084,58 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 1.03.2022 r. do 28.02.2023 r.) = 921,89 zł

Wysokość emerytury teoretycznej wynosi 477,22 zł + 921,89 zł = 1.399,11 zł brutto (łączna wysokość części składkowej i części uzupełniającej).

Emerytura rzeczywista (pro-rata):

1.399,11 zł × 0,90 (współczynnik wysokości emerytury cząstkowej) = 1.259,19 zł brutto
Współczynnik wynika z proporcji:
432 miesiące ubezpieczenia w Polsce
.......................................................................................................................................= 0,90
432 miesiące ubezpieczenia w Polsce + 48 miesięcy ubezpieczenia w Niemczech

Wysokość emerytury „pro rata” wynosi 1.259,19 zł brutto.

Ponieważ emerytura krajowa (1.355,72 zł brutto) jest wyższa od emerytury „pro rata” (1.259,19 zł brutto), dlatego KRUS przyzna emeryturę rolniczą krajową, jako świadczenie korzystniejsze. 
Ze świadczenia zostanie potrącona zaliczka na podatek dochodowy i składka na ubezpieczenie zdrowotne – na zasadach podanych wyżej.

Przykład 2 

Rolniczka, urodzona w lutym 1960 r., zgłosiła wniosek o emeryturę rolniczą w lipcu 2022 r. Zainteresowana udowodniła następujące okresy ubezpieczenia:

  • od 1.07.1976 r. do 30.06.1977 r. – praca w gospodarstwie rolnym rodziców i teściów; w przypadku wnioskodawczyni okres ten nie ma wpływu na wysokość emerytury rolniczej (jest jedynie uwzględniany przy ustalaniu prawa do tego świadczenia),
  • od 1.07.1977 r. do 31.12.1989 r. – praca we własnym gospodarstwie rolnym – 12 lat i 6 miesięcy (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej – 12,5%),
  • od 1.01.1990 r. do 31.08.2002 r. – okres zatrudnienia poza rolnictwem; w przypadku wnioskodawczyni (urodzona po 31 grudnia 1948 r.) okres ten nie ma wpływu na wysokość emerytury rolniczej (i nie jest uwzględniany przy ustalaniu prawa do tego świadczenia),
  • od 1.09.2002 r. do 31.08.2010 r. – okres zatrudnienia w Niemczech – 8 lat (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej – 8%),
  • od 1.09.2011 r. do 28.02.2022 r. – okres pracy we własnym gospodarstwie rolnym – 10 lat i 6 miesięcy (okres liczony wg wskaźnika 1% emerytury podstawowej – 10,5%).

Zainteresowana legitymuje się 22-letnim okresem rolniczego ubezpieczenia emerytalno-rentowego, a zatem nie spełniła warunków do przyznania emerytury rolniczej krajowej, natomiast spełniła warunki do przyznania emerytury rolniczej „pro-rata”.

Obliczenie wysokości emerytury rolniczej „pro rata”

Emerytura teoretyczna:

- okresy w Polsce liczone wg wskaźnika procentowego – 23%, 
- okresy w Niemczech liczone wg wskaźnika procentowego – 8%

Wysokość części składkowej: 31% (23% + 8%) × 1.084,58 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 1.03.2022 r. do 28.02.2023 r.) = 336,22 zł

Liczba pełnych lat przyjętych do ustalenia części składkowej wynosi 31, zatem część uzupełniającą (95% emerytury podstawowej) zmniejsza się o 5,5% emerytury podstawowej /(31 – 20) x 0,5%/.

Wysokość części uzupełniającej: 89,5% × 1.084,58 zł (kwota emerytury podstawowej obowiązująca od 1.03.2022 r. do 28.02.2023 r.) = 970,70 zł

Wysokość emerytury teoretycznej wynosi 336,22 zł + 970,70 zł = 1.306,92 zł brutto.

Emerytura rzeczywista (pro-rata):

1.306,92 zł × 0,74 (współczynnik wysokości emerytury cząstkowej) = 967,12 zł brutto
Współczynnik wynika z proporcji:
276 miesiące ubezpieczenia w Polsce
....................................................................................................................................... = 0,74
276 miesiące ubezpieczenia w Polsce + 96 miesięcy ubezpieczenia w Niemczech

Wysokość emerytury „pro rata” wynosi 967,10 zł brutto.


ostatnia aktualizacja: 19.07.2022 r.